Kooperatifler kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.496)

MEHMET ALİ SUSAM (İzmir)Evet efendim.

BAŞKANBuyurun Sayın Susam.

MEHMET ALİ SUSAM (İzmir)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bugün burada kooperatifçilikle ilgili bir kanun görüşüyoruz. İki tane teklif birleştirilmiş vaziyette. Bir tanesi Sanayi-Ticaret Bakanlığına bağlı konut kooperatiflerinin Sanayi-Ticaret Bakanlığından alınıp Bayındırlık Bakanlığına verilmesi, öbürkü de Sayın Elitaş’ın verdiği kooperatiflerin seçimlerinin -500’ün üzerinde olan üyelerin- gizli oy açık sayım usulüyle yapılması ve denetimle ilgili kanun teklifi.

Şimdi, bu iki kanun da kooperatifçiliğin sorununu çözmeye yönelik olmanın ötesinde AKP’nin bir ihtiyacını gidermeye yönelik bir kanun teklifidir. Bunun altını açıkça çiziyorum.

Birincisi: Boşaltılmış olan Bayındırlık Bakanlığı, işlevsiz kalmış olan Bayındırlık Bakanlığına, Sanayi-Ticaret Bakanlığındaki konut kooperatiflerini alıp oraya koyup Bakanlığa işlev kazandırmaktır. Aynen böyle. Buna itiraz edecek bir tane, elini vicdanına koyacak milletvekili çıkamaz. 83 yılında Bayındırlık Bakanlığına verilmedi mi daha önce bu kooperatifler? Ondan sonra denetim yapılamadığı için, ciddi bir sorun ortaya doğduğu için 87 yılında tekrar Sanayi-Ticaret Bakanlığına geri verilmedi mi? Verildi.

Bakın, arkadaşlar, eğer bu mantıkla bakarsanız ne gerekçe gösteriyorlar? Gerekçede diyorlar ki: “Efendim, imar planları uygulamasında kooperatifler doğru düzgün imar uygulamalarına riayet etmediği için, kontrolden uzak oldukları için eğer Bayındırlık Bakanlığına verirsek kooperatifleri bu anlamıyla düzgün bir şekilde idare ederiz.” Bayındırlık Bakanlığının ne denetim elemanları var ne başka kooperatifçilikle ilgili uzmanları var, bunun için de Sanayi-Ticaret Bakanlığının elemanlarını bir yıl süreyle kendilerine geçici görevlendirmeyi istiyorlar.

Değerli arkadaşlar, bakın, eğer bu mantıkla bakarsanız, yani her iş kolu kendi bakanlığına gidecek derseniz, tarımla ilgili olanlar Tarım Bakanlığına, eğitim kooperatifleri eğitime, motorlu taşıt kooperatifleri Ulaştırma Bakanlığına -bunu çoğaltabiliriz- hepsi birine girer.

Kooperatifçilik bir hukuk meselesidir, ortaklık hukuku. Yüzde 5’i mesleki olayıdır, yüzde 95’i ortaklık hukukudur, onun için kooperatifler Ticaret Bakanlığına bağlı sanayi ve ticaret odalarına üye olurlar ve ticaret hukuku içerisinde mütalaa edilirler, ortakların hukuku içerisinde mütalaa edilirler.

Değerli arkadaşlar, bu anlayışla bir kanun çıkartılmaz. Bakınız, Sanayi-Ticaret Bakanlığının Kooperatifçilik Strateji Belgesi var. O belge hazırlanmış, Bakanlığın İnternet sitesinde var.

Kooperatifçiliği Türkiye'de doğru bir noktaya çekmek istiyorsanız, kooperatifçiliği geliştirecek bir çalışmanın altyapısını oluşturursunuz ve kooperatifçiliğin şu an karşı karşıya olduğu sorunları çözmeye çalışırsınız. Türkiye'de maalesef bunları yapmak yerine, Türkiye'de bakanlıklara iş bulunmaya çalışılıyor.

Türkiye'de kooperatifçiliğin sorunu nedir? Birincisi, Türkiye'de kooperatif sayısı dünyadaki kooperatif sayısının onda 1’idir. 800 bin dünyada kooperatif var, 80 bin bizde var, ama Türkiye'deki kooperatiflere üye olanların sayısı, dünyadaki kooperatiflere üye olanların yüzde 1’idir. 800 milyon dünyada kooperatif ortağı var, bizde 8 milyon var. Yani bizde kooperatif ortaklık sayısı az, dikey yapılaşma oluşmamış, üst birlikler oluşmamış, bağımsız dış denetim oluşmamış ve bu anlamıyla kooperatifçilik kendi kaderine bırakılmış, desteklerden uzak kalınmış, hiçbir destek verilmemiş. Bu anlamıyla, kooperatifçilik ülkede başarısız kılınmaya çalışılmıştır.

Sayın Tarım Bakanı burada oturuyor. Biraz sonra soruda da soracağım, zamanım yetmediği için şey yapıyorum. Avrupa ülkelerinde tarımda kooperatiflerin yüzde 90 pazara hâkim olduğu ülkeler var, hayvancılıkta Yeni Zelanda’da yüzde 70’ine hâkimler.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)