Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu toplantısındaki konuşma

MEHMET TAHTASIZ (Çorum)Sayın Başkan, Sayın Genel Müdür, Sayıştayın değerli Komisyon üyeleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Devlet Demiryolları zarar ediyor dedik az önce; ona bağlı vagonlar da maalesef zarar ediyor. Devlet Demiryolları Taşımacılık AŞ 2024 yılını 25 milyar 80 milyon, 2025 yılını ise 14 milyar 41 milyon liralık zararla kapatmış. Şirketin üretim maliyetleri bir yılda yüzde 82 artarken net satış gelirleri yalnızca yüzde 50 artmış. Sayıştay raporunda 2.263 vagonun revizyon yapılmadığı için atıl bırakıldığı, kimi vagonların yirmi yıla yakın süre sahalarda bekletildiği belirtiliyor. Bir taraftan yeni vagonlar için milyarlarca lira harcanırken, diğer taraftan kamuya ait vagonların çürümeye terk edilmesinin sebebi nedir? Sorumlusu kimdir?

Yine Sayıştay, Yolcu Taşıma Platformu için gerçekleştirilen 213 milyon liralık ihalenin kamu ihale mevzuatına aykırı yapıldığını tespit etmiş ve sorumlular hakkında soruşturma önermiş. Ankara-Sivas Hızlı Tren Hattı'ndaki test sırasında raydan çıkan trenin, tren setinin uğradığı zararlar, yetersiz sigorta teminatları, tahsil edilmeyen sigorta alacakları ve görevleri dışında çalıştırılan makinistler de raporda yer almış.

Bir başka büyük sorun da bu milletin parasını yutan kara delik Ankara Yüksek Hızlı Tren Garı'dır. Cengiz-Limak-Kolin ortaklığı yap-işlet-devret modeliyle yaptırılan Gar için, on dokuz yıl yedi ay için toplam 106 milyon yolcu garantisi verilmiş. 2016-2024 yılları arasındaki sekiz yıllık süreçte 46 milyon yolcu garantisine karşılık gerçekleşen yolcu sayısı yaklaşık 16,8 milyon seviyesinde. Yolcu sayısındaki fark nedeniyle Devlet Demiryolları tarafından yüklenici firmalara sekiz yıllık süreçte toplam 81,8 milyon doları aşan garanti ödemesi yapılmış mıdır? Üstelik garanti bedeli dolar üzerinden hesaplanıyor. Eksik kalan her bir yolcu başına yüklenici firmaya 1,5 Amerikan doları artı KDV ödemesi yapılıyor mu? Biletler Türk lirasıyla satılıyor ama bu garanti ödemesi maalesef dolarla yapılmış, dolar kuru yükseldikçe zarar da büyüyor. Bir tarafta zarar eden kamu işletmeleri, öte tarafta üzerinden gelir garantisi verilen özel şirketler. Benim geçen yıl bu konuyla alakalı garantili yolcu ödemeleri nedeniyle yaptığım açıklamalara "millî güvenlik" bahanesiyle yayın yasağı getirildi. Halkın gerçekleri bilmesi ne zamandan beri millî güvenlik meselesi oldu? Kamuyu zarara uğratan onlar, kamu düzenini bozuyor diye haberlere erişim yasağı koyan onlar. Bozulan bir düzen varsa bizim açıklamalarımız nedeniyle milletin kanını emen beşli çetenin kurduğu düzendir. Bu beşli çeteye bu milletin kaynaklarını aktaran da bu milletin yakasından düşsün artık diyoruz. Asıl millî güvenlik meselesi 21/B ihalesiyle yolcu garantili, geçiş garantili, hasta garantili, yap-işlet-devret ve kamu-özel iş birliği modeliyle milletin trilyonlarını, en son kur korumalı faiz uygulamasıyla 153 milyarını ve asrın, yüzyılın fon soygunuyla da 173 milyar dolarını, bu milletin birikimlerini yandaşa aktarmak, buna göz yummak ve denetlememek, milleti fonuna kadar soymaktır.

İSMAİL OK (Balıkesir)Konumuzla ne ilgisi var? Gündemle hiçbir ilgisi yok. Sayın Tahtasız, gündeme gelin, gündeme. Bunları Genel Kurulda dile getirirsiniz.

MEHMET TAHTASIZ (Çorum)Şimdi Sayıştay raporundaki bulgular ve kamuoyuna yansıyan iddialar doğrultusunda sorularım olacak. Ankara Hızlı Tren Garı için on dokuz yıl yedi ay boyunca toplam 106 milyon yolcu garantisi verilmesinin dayanağı olan fizibilite raporunu kimler hazırlamıştır? Acaba bu fizibilite raporunu Cengiz'in mühendisleri mi, onun ortakları mı hazırladı ki bu kadar şaştı? Sayın Genel Müdür, bu fizibilite raporunu kimler hazırladı? Bunların açıklanması lazım.

İlk sekiz yılda garanti edilen 46 milyon yolcuya karşılık, yalnızca 16,82 milyon yolcu gerçekleşmesi... 9'uncu yılda yani 2024 yılından itibaren garanti sayısı neden 10 milyona çıkarılmış? Kamu yararı açısından bu hükmün yeniden müzakere edilmesi, değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bakanlığın 2025 yılında bildirdiği 30 faul hızlı tren seti sayısı ve yeni set alımı programı dikkate alındığında Ankara Garı için yıllık 10 milyon çıkış yolcusu hedefini karşılayacak sefer kapasitesi gerçekten mevcut mudur? 2026 yılında kaç seferde biletler tamamen satılmış, kaç yolcu talebi karşılanmıştır? Ankara Hızlı Tren Garı'nın açıldığı 2006 yılından bugüne kadar her bir işletme yılı için garanti edilen yolcu sayısı, gerçekleşen yolcu sayısı ve KDV dâhil, KDV hariç fiilen ödenen tutarlar ne kadar olmuştur? 2016 yılından 2026 yılına kadar yıl yıl garanti edilen yolcu sayısı, kullanan yolcu sayısı ve ödenen garanti bedellerinin tablo hâlinde bizlere sunulmasını istiyoruz. Bugün itibarıyla toplam garanti ödeme tutarınız kaç dolara ulaşmıştır? Ankara Yüksek Hızlı Tren Garı'nın garanti süresinin sonunda toplamda devletin kasasından ne kadar para çıkacaktır? İşletmeci şirketin garın otel, AVM, otopark ve ticari alanlarından elde edeceği gelirler hesaba katıldığında projenin gerçek kamu maliyeti ve özel sektör getirisi ne olacaktır, bunun hesabını yaptınız mı? Yap-işlet-devret sözleşmesinin işletmeciye sağladığı ticari alan, otel ve otopark gelirleri yıllar itibarıyla ne kadar olmuştur? Devlet Demiryollarının bedelsiz kullanımına ayrılan alanların tamamı fiilen kullanılmakta mıdır? Ankara-Sivas hattının geç açılması, Ankara-İzmir ve Ankara-Samsun hızlı tren hatlarının öngörülen takvimlerde tamamlanmaması yolcu tahminlerini nasıl etkilemiştir? Bu gecikmelerin garanti yüküne etkisi hesaplandı mı? Gar binasının çatısından su sızdığına ilişkin basına yansıyan iddialar doğru mudur? Garın bakım, onarım ve yenileme yükümlülükleri hangi şirkete aittir? Bu şikâyetler nedeniyle bir yaptırım veya cezai bir işlem yaptınız mı? Ankara Yüksek Hızlı Tren Garı'nda yapmış olduğumuz garantili yolcu garantili işler için bir yayın yasağı geldi. Acaba bunu Devlet Demiryolları yönetimi mi istedi yoksa yolcu garantili işleri açıklamak millî güvenlik sorunu meselesini kim bu hâle getirdi? 10 Ekim 2026'da yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğiyle bazı açık biletlerde asgari geçerlilik süresi yüz seksen günden doksan güne düşürüldü. Süresi dolduğu için kullanılmayan açık biletlerin sayısı ve parasal değeri ne kadardır? Sayıştay 2.263 vagonun revizyon yapılmadığı için atıl durumda kaldığını tespit etmiş. Bu vagonların bugünkü toplam ekonomik değeri nedir? Kaçı onarılabilir, kaçı hurdaya ayrılacak durumdadır? 2025 ve 2026'da kaçını yeniden hizmete almayı planlıyorsunuz?

Son olarak da Devlet Demiryolları Taşımacılık AŞ'nin 2017'de faaliyete başlamasından bugüne kadar toplam birikmiş zararı ve bu zararların kapatılması amacıyla ana kuruluş Devlet Demiryollarından, Hazine ve Maliye Bakanlığından ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından aktarılan kaynakların yıllık tutarı ne kadardır? Kurumun 2026 yılı kâr ve zarar beklentisi nedir?

Teşekkür ediyorum, çalışmalarınızda başarılar diliyorum.