Esnaf ve sanatkarlar meslek kuruluşları kanun tasarısı (s.s.851)

CHP GRUBU ADINA MEHMET VEDAT YÜCESAN (Eskişehir)Teşekkür ediyorum Sayın Başkanım.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu Tasarısının 2 nci maddesi hakkında Cumhuriyet Halk Partisi Grubunun ve şahsımın görüşlerini belirtmek üzere söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, konuşmama başlamadan önce, Grubum ve şahsım adına hepinizi saygı ve sevgiyle selamlıyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bugün, yaklaşık 5 000 000 esnaf ve sanatkârımızı ilgilendiren, içerisinde çok önemli değişiklikleri barındıran bir kanun tasarısını görüşmekteyiz.

Malumunuz üzere, esnaf ve sanatkârların örgütlenmesi ve sicillerinin tutulması 1924 yılına kadar dayanmaktadır. Daha sonra, bazı yasal düzenlemeler yapılmış olsa da, esnaf ve sanatkârları, meslek kuruluşlarını gerçek kimliğine kavuşturan yasa, 1964 yılında yürürlüğe giren 507 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Kanunu olmuştur. Bu kanun, 1964 yılından 2005 yılına kadar geçen kırkbir yıllık sürede, değişen koşullara uyum sağlamak amacıyla birkaç kez değişikliğe uğramıştır.

(x) 851 S. Sayılı Basmayazı 7.4.2005 tarihli 81 inci Birleşim Tutanağına eklidir.

Bu çerçevede, esnaf ve sanatkârlar, meslek kuruluşları ve bağlı üyeleri, bu kanun kapsamında bir sıkıntı yaşamadan faaliyetlerini devam ettirmişlerdir. Ancak, AB'ye uyum sürecinde bazı düzenlemelerin yapılması amacıyla, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca bir tasarı hazırlanmış ve ilgili meslek kuruluşuyla üzerinde çalışılarak mutabakata varılmıştır.

Bakanlıkça hazırlanan tasarı, meslek kuruluşlarınca mutabakat noktasına getirildikten sonra, ne yazık ki, altkomisyonda yapılan değişikliklerle tanınmaz hale gelmiştir. Altkomisyon çalışmaları sırasında, toplantılara konfederasyon temsilcileri alınmamış, esnafın demokratik hak ve isteklerini ifade edebileceği en kutsal mekân olan Mecliste engel çıkarılmıştır.

Ancak, tasarının getirdiği hükümlere baktığımızda, odalar, birlikler, federasyonlar ve konfederasyonlar için kabul edilmesi güç yeni hükümler içerdiği görülmektedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; kanun tasarısıyla, öncelikle, meri kanunda anlaşılabilir bir esnaf tanımının olmayışı düşünülerek esnaf tanımı yapılmaktadır. Esnaf tanımını oluşturmada ve oluşturma sürecinde ise, uygulamada yaşanan problemler ile Türk Ticaret Kanununda yapılan esnaf ve tacir tanımları gözönünde bulundurulmuştur.

Tasarının 2 nci maddesinde "bu Kanun, esnaf ve sanatkârlar ile bunların yanlarında çalışanlar ve esnaf ve sanatkârlar tarafından kurulan esnaf ve sanatkârlar odaları ile bu odaların üst kuruluşları olan birlik, federasyon ve konfederasyon hakkında uygulanır" denilmektedir.

Bu kapsam çerçevesinde getirilen düzenlemelerin bütününe bakacak olursak; esnaf ve sanatkârların hangi ihtiyaçlarının karşılandığını, teşkilatta esnaf temsilcilerini de katılıma alan düzenlemelerin neler olduğunu görmekte zorlanıyoruz.

Değerli arkadaşlarım, bir sistemle ilgili düzenleme yapılacağı zaman bu sistemin tüm taraflarını gözetmek gerekmektedir. Teoride uygun olan gerçeklerin uygulama aşamasında yaratabileceği sıkıntıları öngörmek için, mutlaka, ilgili tarafları dinlemelisiniz.

Sanayi Komisyonu üyesi olmam sıfatıyla, odalardan, esnaf ve sanatkârlardan, özellikle şoför esnafından benimle görüşenler ve düşüncelerini aktaranlar oldu. Görüştüğümde, herkes, esnaf ve sanatkârın böyle bir yasaya ihtiyaç duyduğunu, bunu olumlu karşıladıklarını belittiler; fakat, birçok konuda da çekincelerini dile getirdiler. Üzülerek belirtmek istiyorum ki, esnaf tanımı yapılırken şoförlerin tanım kapsamına dahil edilmemesi, gelecekte birçok sıkıntının yaşanmasına sebep olacaktır. Hükümetin sunduğu tasarıda esnaf ve sanatkârların tanımında "geçimini şoförlükle temin eden kimseler" ibaresine de yer verilmişti. Maalesef, bütün itirazlarımıza rağmen, komisyonda, esnaf ve sanatkâr tanımından şoförler çıkarılmıştır.

Bu düzenlemenin anlamı nedir diye bakıyoruz; bu düzenlenin anlamını bilmiyor musunuz değerli arkadaşlar; her geçen gün daha da zorlaşan, içinden çıkılmaz bir durum alan hayat şartlarıyla mücadele eden, geçim savaşı veren ve evine bir lokma ekmek götürme dışında başka düşüncesi olmayan bu insanlara deniliyor ki, şoför kardeşim, sen esnaf değilsin, sen sanatkâr değilsin. Açık ifadeyle, bu insanlarımız dışlanmaktadır.

Değerli milletvekili arkadaşlarım, şu anda, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Odasına kayıtlı olanlar arasında, daha önceden araba sahibi olup da maddî imkânsızlık nedeniyle arabasını, minibüsünü satan; ancak, sicil kaydı bulunduğu için Bağ-Kurlu olan kişiler bulunmaktadır. Bu kişilerin sayısı da oldukça fazladır. Şimdi, şoför, esnaf olarak kabul edilmeyince, odada bulunan bu arkadaşlarımızın tümünün kaydı silinecektir; dolayısıyla, Bağ-Kuru sona erecektir. Bir başka deyişle, insanlarımız, sosyal güvenlik şemsiyesinin dışına itilmiş olacaktır. Herhangi giderici bir düzenleme yapılmadan, bu kişilerin sosyal güvenlikten mahrum bırakılmaları büyük sıkıntılara yol açacaktır.

Diğer taraftan, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununa göre, şoförlük yapmak isteyen kişilerin SRC türü belge alma zorunluluğu bulunmaktadır. Ayrıca, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununu değiştiren 4199 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesi gereğince, şehiriçi ve şehirlerarası yollarda ticarî amaçla yolcu ve yük taşımacılığı yapmak isteyenlerin, sürücü belgeleri dışında ticarî taşıt kullanma belgelerine sahip olmaları veya bu belgeye sahip olanları taşıtlarında şoför olarak çalıştırmaları zorunluluğu getirilmiştir.

Bu belgeye sahip olmayan şoförlerin ticarî amaçla yolcu ve yük taşımacılığı yapamayacakları belirtilmiştir. Şoförlerin bu belgeleri alabilmeleri için, öncelikle, odaya kayıt olmaları gerekmektedir. Şoförler, esnaf olarak kabul etmediğimiz için, bu belge için nereye müracaat edeceklerdir?

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ifade etmeye çalıştığım nedenler, şoförlerin esnaf olduğunu, esnaf tanımı içerisinde yer almaları gerektiğini gösteren emarelerdir. Şoförlere esnaf tanımı içerisinde yer verilmemesi, kayıt içinde çalışan bu insanların kayıt dışına itilmelerine sebep olacaktır.

Diğer taraftan, araçlarda şoförlük yapacak olanlar SSK'lı olarak çalışmak mecburiyetinde kalacağından, araç sahipleri, bunun getireceği ekmaliyeti yüklenmek istemeyeceklerdir, araçlarında kendileri çalışarak ya da başka şekilde bu durumu bertaraf etmeye çalışacaklardır. Bu durum ise, en büyük sorunumuz olan işsizlik oranını daha da yükseltecektir.

Değerli arkadaşlar, yaklaşık 5 700 000 kişiyi ilgilendiren önemli bir kanun tasarısını görüşüyoruz; bu insanlarımız, nüfusumuzun yüzde 20'sini teşkil ediyor. Bu nedenle, sıkıntılara yol açmayacak en iyi kanunî düzenlemeyi yapmakla mükellefiz. Eğer, bir yanlışlıkta direnirsek, o eksikliğin ya da yanlışlığın yol açacağı sorunları görmezden gelirsek, hele bir yürürlüğe girsin de sıkıntı yaşanırsa, o zaman, tekrar ele alırız ve düzeltiriz mantığıyla hareket edersek, bu uygulamalar, insanlarımızı mağdur edecektir; Türkiye gerçekleriyle örtüşmeyen bu değişiklikler, toplumsal yapımızda derin yaralar açacaktır. Bunun önüne geçmeli, eksikliklerimizi, yanlışlıkları hep beraber düzeltmeliyiz.

Bu yaklaşım doğrultusunda, şoförlerle ilgili arz ettiğim sorunu çözümlemek üzere, Cumhuriyet Halk Partisi olarak, ilgili maddenin görüşmeleri sırasında bir önerge sunacağız. Adalet ve Kalkınma Partili değerli arkadaşlarım, umarım, hassasiyet gösterip, şoförlerimizin bu mağduriyetinin giderilmesinde katkı sağlarlar diye düşünüyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; esnaf tanımındaki önemli eksiklikler dışında, esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşları yöneticilerinin, aynı anda birkaç odada görev alarak, yüksek miktarda gelir elde etmelerinin önlenmesi; birlik, oda, federasyon, konfederasyon başkanlığı için iki dönem sınırlamasının getirilmesi; bu kuruluşların yöneticilerinin niteliklerinin yükseltilebilmesi amacıyla organlara seçilme şartlarının yeniden düzenlenmesi ile sicil ve meslek kuruluşlarıyla ilgili işlemlerinin elektronik ortamda yerine getirilmesinin hüküm altına alınması yerinde uygulamalardır; ancak, esnaf ve sanatkârların mensup oldukları meslek kuruluşlarının yapısı düzeltilirken, bu kuruluşların üyelerinin desteklenmesine yönelik somut adımlar da en kısa zamanda atılmalıdır.

Değerli arkadaşlarım, sosyoekonomik şartların farklılaştığı günümüzde, esnafın meslekî faaliyetlerini kolaylaştırıcı ve onları rahatlatıcı bir düzenlemenin yapılması zaruret arz etmektedir. Türkiye'deki işletmelerin yüzde 98,8'ini oluşturan, insanlarımızın yüzde 46'sının istihdam edildiği ve toplam üretimin yüzde 37'sini gerçekleştiren esnaf ve sanatkârlarımız, bugüne kadar, birçok sıkıntıyla karşı karşıya kalmıştır, yaşanan ekonomik krizlerden en çok etkilenen kesim olmuştur. Bu kesimdeki insanlarımız, maalesef, ihmal edilmişlerdir. Üzerimize düşen görev, esnaf ve sanatkârların sıkıntılarını çözümlemek amacıyla işbirliğine yönelmektir.

Ekonomik ve sosyal hayatın temel taşlarından olan esnaf ve sanatkârlarımızın desteklenmesi, sorunlarının çözümlenmesi, ülkemizin yarınlarını müreffeh kılacaktır.

Bu duygu ve düşüncelerle, belirttiğim hususların dikkate alınmasını temenni eder, hepinize saygılar sunarım. (CHP sıralarından alkışlar)