Türk kadınına seçme ve seçilme hakkı tanınması dolayısıyla

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI MURAT BAŞESGİOĞLU (İstanbul)Sayın Başkan, Yüce Meclisimizin değerli üyeleri; İstanbul Milletvekillerimiz Sayın Sıdıka Aydoğan ve Sayın Zeynep Armağan Uslu'nun yapmış oldukları gündemdışı konuşmalar üzerine huzurunuzdayım. Her iki değerli milletvekili arkadaşıma teşekkür ediyorum. Toplumumuzun ve kadınlarımızın çok önemli meselesini Yüce Meclisimizin gündemine taşıdıkları için, ayrıca Sayın Başkana da bu konuda bize görüşlerimizi ifade etme fırsatı verdiği için teşekkür ediyorum.

Bilindiği gibi, 5 Aralık Pazar günü, kadınlarımıza seçme ve seçilme hakkı verilişinin 68 inci yıldönümü idi. Kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması, demokrasimiz açısından önemli bir dönüm noktasını oluşturmuştur. Bu konu, cumhuriyetimizin kurucusu Büyük Önder Atatürk'ün önemli devrimlerinden birisidir.

Kadınlarımızın, Türk toplumunda, tarihten gelen yeri ve önemi büyüktür. Bunu bir adım daha ileri taşıyıp, çağdaş bir toplum olmamızın gereği olarak kadın-erkek arasında eşitliği hedefleyen Ulu Önder, ilk olarak 1933 yılında kadınların belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkını elde etmelerini sağlamış; bir yıl sonra, 5 Aralık 1934'te yapılan bir yasal düzenlemeyle de kadınlara, genel seçimlere katılma hakkı verilmiştir.

Bu hakkın bugün uygar Batı dünyası olarak bilinen pek çok Avrupa ülkesinden önce verilmiş olması, toplumumuzda kadına verilen yeri ifade etmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Bu hakkın verilişi, Kurtuluş Savaşı yıllarında Türkiye'nin modern bir ulus devlet kurma çabaları içinde önemli bir aşamayı oluşturmuştur.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bilindiği gibi, kadınların karar alma süreçlerine ve siyasal yaşama tam olarak katılmalarını sağlamak, aynı zamanda, toplumsal bir talebe cevap verme anlamını taşımaktadır. Ancak, cumhuriyet tarihimize baktığımızda, kadınlarımızın Parlamentoda istenilen düzeyde yer almadığını üzüntüyle görüyoruz.

Türkiye'de kadın milletvekili oranlarına ilişkin birkaç örneği, izninizle, sunmak istiyorum. 1935-1939 yıllarında Parlamentodaki milletvekili sayısı 395 iken, kadın milletvekili sayısı 18'dir; 1946-1950 döneminde 455'e 9'dur, 1973-1983 döneminde 450'ye 6'dır, 1995-1999 döneminde 550'ye 13'tür. 2002 yılında yapılan milletvekili genel seçimlerinde oluşan tabloya göre de, 24 değerli milletvekilimiz Parlamentoda temsil imkânına kavuşmuştur ki, bu sayı, toplam milletvekili sayısı içerisinde yüzde 4,3 oranında gerçekleşmiştir; ama, şu anda bile kadın milletvekili sayısı istenilen düzeye gelememiştir.

Kadınlarımızın siyasal yaşama katılımında, yasal, yapısal, sosyokültürel ve ekonomik sorunlar yaşanmaktadır. Toplumsal güç paylaşımı veya rol dağılımı, ekonomik bağımlılık, geleneksel değer yargıları, kadınların siyasal yaşama katılmalarının önündeki en önemli engelleri oluşturmaktadır. Oysa, kadınların siyasal yaşama aktif katılmaları ve karar almanın bütün düzeylerinde yeterli temsile sahip olmaları, demokrasi ve kalkınmanın temel şartıdır.

58 inci hükümetin programında, kadınlarımızın erkeklerle birlikte her alanda toplumsal sorumluluğu yüklenecek statüye kavuşturulması temel hedef olarak belirlenmiştir. Böylece, konuya verilen önem açıkça ifade edilmiştir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; malumlarınız olduğu üzere, Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü, 58 inci hükümet döneminde Bakanlığıma bağlanmıştır.

Ana hatlarıyla baktığımızda, kadınlarımızın siyasal yaşama katılmalarının önündeki en büyük sorunların, biraz önce arz ettiğim gibi, yasal, yapısal, sosyokültürel, ekonomik ve bu gibi nedenlerden kaynaklandığını görüyoruz.

Hepinizin bildiği gibi, siyaset, belirli düzeylerde ekonomik güç gerektirir. Oysa, genel olarak baktığımızda, kadınlarımızın ekonomik bakımdan erkeklere bağımlı olduğu görülmektedir.

Öte yandan, kadınlarımızın eğitim düzeyi erkeklere oranla önemli ölçüde düşüktür. Tüm bu nedenler, kadınların, siyaset ve çalışma hayatı içerisinde yeterince yer almalarına engel teşkil etmektedir. Oysa, araştırmalar göstermektedir ki, kadınlar, başta siyaset olmak üzere, erkek işi olarak bilinen pek çok alanda en az erkekler kadar başarılıdırlar. Hatta, bazı işlerde -itiraf etmemiz gerekir ki- erkeklerden daha başarılı oldukları bilinmektedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; kadınların siyasî yaşamın içinde yeterince yer almalarının sağlanmasının yanı sıra, kadınlarımıza yönelik her türlü ayrımcılığın ortadan kaldırılması da hükümetimizin öncelikli konuları arasındadır.

Bu bağlamda, Kadınlara Karşı Her Tür Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesiyle getirilen ilkelerin uygulanmasına yönelik düzenlemelerin bir an önce hayata geçirilmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olarak çaba içerisinde olacağımızı ifade etmek istiyorum. Kadına yönelik her türlü şiddetin, cinsel ve ekonomik istismarın önlenmesine yönelik gerekli tedbirlerin alınması, muhtaç durumdaki kadınların korunması da, yine, Bakanlığımızın faaliyet konuları arasında yer alacaktır.

Kadın ve erkeğin her alanda eşit katılımı ve eşit temsili demokrasinin bir gereğidir. Bu konularda kaydedilen gelişmeleri daha da ileriye götürmeye kararlı ve inançlıyız. Burada, Türk kadınlarının, zaten var olan haklarını kullanmalarında daha da kararlı olmalarını öneriyor ve bu çabalarını da yürekten desteklediğimizi ifade etmek istiyorum.

Bir temenniyle konuşmamı bitirmek istiyorum. İnşallah, bu yasama dönemimizin ikinci yarısında Meclis Başkanlık Divanımızda bir kadın üyemizin temsil edildiğini görme temennisiyle, hepinize saygılar sunuyorum.(Alkışlar)