Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)

NEVİNGAYE ERBATUR (Adana)Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşmekte olduğumuz Anayasa değişikliğine bir önerge verdim. Önergeyi siz de dinlediniz. Anayasa’mızın 10’uncu maddesinin ikinci fıkrasına bir ek yaptık. Bu ek: “Kadın erkek eşittir. Devlet bu eşitliği sağlamakla yükümlüdür.” fıkrasının arkasına “Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.” diyor.

Şimdi bunun hayata geçirilebilmesi gerekiyor. Bu tür önlemler bugüne kadar yapılan bütün uluslararası çalışmalarda ve uluslararası sözleşmelerde geçici özel önlem olarak algılanıyor. Türkiye, Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Her Türlü Ayırımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi’ni -CEDAW olarak adlandırıyoruz bunu- 1985 yılında imzaladı. CEDAW diyor ki: “Sivil, politik, toplumsal ve kültürel haklara katılımda kadın erkek arasında eşitlik sağlanmalıdır.” CEDAW’ın 4’üncü maddesine göre: “Devletler kadın ve erkek eşitliğini fiilen sağlamak için geçici özel önlemler alacaklar ve bu önlemler bir ayırımcılık olarak nitelendirilmeyecektir.” diyor. Şimdi bu “geçici özel önlemler” ifadesi son derece önemli. Anayasa’mızda yaptığımız bu değişiklikle ben verdiğim önergede bu “geçici özel önlemler”in seçimlerde, önümüzdeki üç dönem yapılacak olan hem mahalli idari seçimlerde hem de genel seçimlerde hem de genel seçimlerde kadınların listelerde en az yüzde 25 oranında olmasını ama bunun üç dönemle sınırlı olmasını öneriyorum çünkü bu tür önlemler geçici özel önlemlerdir yani bunlar sonsuza kadar olmaz ve kadın-erkek eşitliğini sağlamak için, kadınların uğradıkları ayrımcılıkların ortadan kaldırılmasını sağlamak için yani gerçek fiilî eşitliğe geçebilmek için alınacak önlemlerdir. Bunların hepsi bugüne kadar dünyanın pek çok ülkesinde yapılmıştır ve bunların hepsi geçici özel önlemdir yani sürekli olarak anayasalarda sonsuza kadar kalmazlar, bir dönem belirlenir. O nedenle, benim bu önergem, Sayın Burhan Kuzu, bu dönemi belirlemek için verilmiştir. Bu önemli bir husustur çünkü Türkiye'nin üyesi olduğu Avrupa Konseyinin 85 numaralı Tavsiye Kararı da üye devletlere diyor ki: “Eşitsizliğin var olduğu her alanda gerçek eşitliği sağlamak için geçici özel önlemler almak gerekir.” Bu ülkeleri görevli kılıyor.

Ayrıca, Avrupa Konseyi Parlamenterler Birliğinin -ki şu anda bir Türk Milletvekili Başkanlığını yürütüyor, Sayın Mevlüt Çavuşoğlu- 1999 yılında aldığı 1413 sayılı Tavsiye Kararı, tüm üye ülkelere kadınların siyasal alanda temsil edilmelerini sağlamak için öneriler sunuyor. Bunlardan bir tanesi de işte bu geçici özel önlemler. Bu 68 No.lu kararıyla geçici özel önlemleri söylüyor. Bu da diyor ki: “Kadınların siyasal göreve gelmeleri için kolaylaştırıcı önlemler almak lazım.”

İşte ben de yapılacak seçimlerde, hazırlanacak listelerde en az yüzde 25 oranında kadın temsilinin sağlanmasını ve bunun üç dönemle sınırlı olmasını istiyorum. Bu sorunun gerçekte sadece kadınların sorunu olmadığını, bu toplumun sorunu olduğunu, bu toplumda yaşayan erkeklerin sorunu olduğunu anlamamız açısından son derece önemli çünkü bu eşitliği sağlamak hepimizin görevi arkadaşlar. Bu Parlamentoda görev alan sadece kadınların işi değil kadın-erkek eşitliğini sağlamak, erkek milletvekillerimizin de önemli işi. Dolayısıyla, ben, hepinizin bu önergeme, bütün erkek milletvekillerinin bu önergeme oy vermesini bekliyorum bir kadın parlamenter olarak çünkü bu ülkede yaşayan kadınlar bunu sizden bekliyorlar.

O nedenle, Sayın Başkan, ben, Hükûmetin de Komisyonun da bu önergeme katılmasını ve kadınlar için alınacak bu geçici özel önlemlerin Anayasa’mıza bir geçici maddeyle konulmasını arzu ediyorum. Çünkü bu tür geçici maddeler pek çok kişinin korktuğu gibi sonsuza kadar sürmeyecektir, belli bir dönem olacak. Zaten o süre içinde de kadınlar siyaseti öğrenmiş olacaklar, siyasette varlıklarını gösterecekler…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)