İş kanun tasarısı ve sağlık aile çalışma ve sosyal işler (s,s, 73)

NEVZAT DOĞAN (Kocaeli)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülkemizdeki iş hayatını düzenleyen önemli bir yasa tasarısını görüşmekteyiz. Bu İş Kanunu Tasarısının 71 inci maddesi olan, çalıştırma yaşı ve çocukları çalıştırma yasağı hakkında, şahsım adına söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum. Bu vesileyle, Kandil gecenizi kutluyorum.

Hemen hemen bütün ülkeler, belirli bir yaşın altındaki çocukların çalışmalarını yasaklayan, çocukların yasal olarak çalışabilecekleri durumlarda ise, bu çalışma koşullarını belirleyen yasal düzenlemelere sahiptirler. Bu madde, Avrupa Birliğine, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesine ve ILO Sözleşmesine uyum yönünden, ondan daha da önemlisi, geleceğimiz dediğimiz çocuklarımız için de çok önemli bir maddedir.

Yine, bu madde, 1475 sayılı İş Yasasının ilgili maddesine göre bir adım daha ileride olması ve ileriye gidilmesi nedeniyle, ayrıca, çocuk işçi, genç işçi kavramlarını getirmesi açısından da olumludur. Bilindiği gibi, iş hukukunda; çocuk işçi, 15 yaşın altında çalışanlar; genç işçi ise, 15 ilâ 18 yaş grubunda çalışanlar olarak tanımlanmaktadır.

15 yaşın altında çalışan bir çocuğun fiziksel ve ruhsal gelişmesi önemli ölçüde etkilenecektir. Bu nedenle, bu madde, 15 yaşın altındaki çocukların çalışmasını yasaklaması, bu yaş üzerinde çalışan çocukların da çalışma koşullarını, onların, bedensel, zihinsel ve psikolojik gelişimlerini, öğrenim durumlarını gözönüne alarak düzenlemesi açısından da önemlidir.

Ülkemizde çocuklar neden çalışmaktadır; değerli arkadaşlar, araştırmalar, üç neden ortaya koymuştur; bunlardan birincisi ve en önemlisi, ailelerin, ekonomik gereksinmeleri nedeniyle çocuklarını çalıştırmalarıdır. Diğerleriyse, meslek edinmek, boş gezmemek için çalışmaktır, ki, bunlar, çok az bir grubu oluşturmaktadır.

Değerli arkadaşlar, bugün, büyük bir ekonomik sıkıntı içinde, işsizlik ve yoksulluk içinde olan halkımızın önemli bir kısmı, zaman zaman istemeyerek de olsa, çocuklarını, maalesef, çalıştırmak zorunda kalmaktadırlar. Ülkemizde, 6-14 yaş grubunda 500 000'in üzerinde, 15-17 yaş grubundaysa 1 000 000'un üzerinde çalışan çocuğumuz vardır, ki, bunların toplamı 2 000 000 civarında çalışan çocuk demektir. Sokaklarda kâğıt toplayan, hurda toplayan; uyku saatinde olması gerekirken, mendil satan, çiçek satan; öğrenim göreceği yaşta, çember çevireceği yaşta atölyelere giden, tamirhanelere giden çocukların hepsi bizim çocuklarımızdır ve geleceğimiz dediğimiz çocuklarımızdır. Bu çocukların, okul yerine tamirhanelere, atölyelere gitmeleri, sokaklarda çalışmaları, eğitimden uzaklaşmalarına, sevgiden, ilgiden yoksun kalmalarına, bazen kötü alışkanlıklar edinmelerine ve istismara uğramalarına yol açmaktadır. Ayrıca, çok önemli bir nokta da, geleceğin erişkinleri olacak bu çocuklar, gelecekteki nitelikli işgücü için de büyük bir risk oluşturmaktadırlar. Hangi anne, canı gibi sevdiği çocuğunu okul yerine atölyeye göndermek ister; hangi baba, çocuğunu sokaklarda simit satarken görmek ister! Çocuklar, iş hayatında birçok riske girmektedirler; işyerinde dövülme, angarya yüklenmesi, ağır işlere zorlanma, çocuğun psikolojisini bozmakta ve iş korkuları geliştirmektedir. Sosyal devlet olmanın bir gereği de, çocuk işgücünü korumaktır. Toplumda ekonomik açıdan zayıf ve korunmaya muhtaç olan çocukların emeği, maalesef, zaman zaman istismar edilmektedir; o küçücük omuzlara, o minicik omuzlara ağır yükler bindirilmektedir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)