Hakkari ili ve çevresinde 25.01.2005 tarihinde meydana gelen deprem afeti hakkında kan.tas.(ss.838)

NİHAT ERİ (Mardin)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan 838 sıra sayılı Hakkâri İli ve Çevresinde 25.1.2005 Tarihinde Meydana Gelen Deprem Afeti Hakkında Kanun Tasarısının 5 inci maddesine Mardin İli Dargeçit İlçesi Beğendi Köyünde yer alan 33 mağara evi ile Gaziantep İli Şahinbey İlçesi Aydınbaba Mahallesinde yer alan jeolojik açıdan risk taşıyan 240 binanın yasa kapsamında yer almasıyla ilgili önergemizin gerekçesini açıklamak üzere huzurunuzdayım. Sözlerime, Hakkâri halkına uğradıkları afetten dolayı geçmiş olsun dileklerimi sunarak başlıyorum.

Sayın milletvekilleri, bildiğiniz gibi, 1990'lı yılların başında, Güneydoğu Anadolu Bölgemizde, genelde terör ve güvenlik gerekçesiyle binlerce köy boşaltılmıştı. Plansız, programsız ve hazırlıksız olarak köylerinden ayrılan yüzbinlerce insan en yakın il ve ilçelere ve daha çok da büyükşehirlere göç ettiler. Hayvanlarını, kapı ve pencerelerine varana kadar ev eşyalarını haraç mezat satarak köylerinden ayrılan bu insanlar, göç ettikleri yerlerde sefalet içerisinde bir yaşam sürdürmeye çalıştılar. 1994 yılından bu yana uygulanan köye dönüş ve rehabilitasyon projesi kapsamında, bu insanlarımız, köylerine geri dönmeye başladılar; ancak, döndükleri zaman, köylerini giderken bıraktıklarından çok daha kötü durumda buldular. Evler, okullar, sağlıkocakları, elektrik trafoları tahrip edilmiş, sondaj kuyuları tıkanmış, yollar daha kötü duruma gelmiş, evlerin avlularındaki ağaçlar bile kesilmişti. Köye dönüş ve rehabilitasyon kapsamında, dönüş yapılan köylere dönecek ailelerin dönüş koşullarının hazırlanması amacıyla, GAP, Köy Hizmetleri ve valilikler, olanaklar çerçevesinde, hatta olanakları zorlayarak gerekli altyapı çalışmalarını yapmışlardır.

Köye dönüş ve rehabilitasyon çalışmalarının yapıldığı 14 il kapsamında yer alan Ağrı, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Hakkâri, Muş, Tunceli, Van, Batman, Diyarbakır, Mardin, Siirt ve Şırnak İllerinde 938 köy ve 2 018 mezra olmak üzere toplam 2 956 yerleşim biriminde 58 396 hane ve 355 978 kişi yaşadıkları yerlerden ayrılmak durumunda kalmışlardır. Haziran 2000 - Şubat 2005 tarihleri arasında, proje kapsamındaki illerde, toplam 21 232 hane ve 131 645 nüfus köye geri dönmüş, bu amaca yönelik olarak 27 315 146 YTL aynî, 8 576 080 YTL nakdî olmak üzere toplam 35 891 226 YTL yardım yapılmıştır.

Sayın milletvekilleri, dün, Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılan sokak çocuklarıyla ilgili Meclis araştırması komisyonu raporu görüşmeleri sırasında, sokak çocukları sorununun ne denli büyük bir toplumsal felaket olduğu bu kürsüde dramatik bir dille dile getirildi. Raporda, sokak çocukları sorununun en büyük tetikleyicisi olarak da kontrolsüz iç göç olgusunun öne çıktığını görüyoruz. Köylerinde kıt kanaat geçinen, ancak, çoluk ve çocuklarıyla mutlu bir yaşam süren bu insanlar, yaşadıkları köylerden büyük şehir varoşlarına savrulurken, çoluk çocukları üzerindeki kontrollerini de kaybettiler. Bir yandan çocuklarını kaybederken, öte yandan tutunmaya çalıştıkları büyük şehirlerdeki huzur ve güvenin de kaybolmasına istemeden de olsa sebep oldular.

Birkaç yıl öncesine kadar boşaltılan köylere ancak izin alınmak suretiyle geri dönüş yapılabiliyordu; ancak, hükümetimiz döneminde köyüne dönmek isteyen herkes, hiçbir yerden izin talep etmeden, elini kolunu sallayarak köyüne dönebilmektedir. Bildiğim kadarıyla, boşaltılan bütün köylere dönüşler yapılmıştır. Bu önergeyle söz konusu ettiğimiz Beğendi Köyü, bu kapsamda yer alan bir köydür ve Mardin'in en geri kalmış bir ilçesinin en geri kalmış köyüdür. Bu köy sakinleri, 1990'lı yılların başında köylerini boşaltmadan önce de kayalar oyularak açılan mağaramsı evlerde yaşıyorlardı. 1987 yılında Afet İşleri Genel Müdürlüğünden bir heyet burada bir inceleme yapmış; ancak, 7269 Afet Kanununda 1983 yılında yapılan bir değişiklikle, mağara çökmeleri afet kapsamından çıkarıldığından, Bakanlık olarak yasal engel nedeniyle konut yapma olanağı bulunamamıştır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

NİHAT ERİ (Devamla)Sayın Başkan, bitiriyorum