Tekel'in özelleştirilmesinin nedenlerine ilişkin sorusu 6/380

TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANI SAMİ GÜÇLÜ (Konya)Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekilleri; Maliye Bakanımıza yöneltilen bu sözlü soru önergesine de, onun adına, yazılı metinden okuyarak cevap vermek istiyorum.

Tabiî, Hükümetimizin bu popüler Bakanına yöneltilen bu zor soruları, ben, metin dışına çıkmak yerine, ona sadık kalarak cevaplandıracağım.

Tokat Milletvekili Sayın Feramus Şahin'in, Tekelin özelleştirilmesinin nedenlerine ve sonuçlarına ilişkin, tarafımca cevaplandırılması istenen sözlü soru önergesiyle ilgili cevabımız aşağıdadır:

1- Özelleştirmenin esas amacı, ekonominin uluslararası rekabet gücüne kavuşturulması ve rasyonelleştirilmesi olarak görülmelidir. Bu çerçevede, kâr eden bir kuruluş olan Tekelin özelleştirilmesi sonrası, sigara ve alkollü içki faaliyetlerinin daha etkinleştirilerek kârın artması, kâr üzerinden alınan dolaysız ve ürünler üzerinden alınan dolaylı vergiler yoluyla Hazineye kaynak girişinin artırılması amaçlanmaktadır.

2- Memleketimizde yetiştirilen şark tipi tütünlerin yaklaşık 60 000 tonu yurt içinde, başta Tekel olmak üzere, diğer özel sektör kuruluşları tarafından, sigara fabrikalarında kullanılmakta; 100 000 ton kadar tütün ise, tütün tüccarları ve Tekel tarafından üreticiden alınarak ihraç edilmektedir.

Şark tipi tütünler, dünyada yaygın olarak üretilen blended sigara harmanlarında belirli bir oranda kullanılmakta olduğundan, tütün ihracatı artarak devam edecek, memleketimizdeki sigara üretiminde kullanılan tütün miktarlarında bir değişiklik olmayacaktır.

Son iki yılda, memleketimizde üretilen yaprak tütün miktarı, ihracat ve yerli kullanım için, 150 000 ton olarak öngörülen ideal seviyeye oturmuş bulunmaktadır. Bu miktarın, yazılı sözleşme ve açık artırma yöntemiyle alınıp satılması, rekabeti ve kaliteli tütün üreticiliğini teşvik edecek, kaliteli tütün üreticisinin daha çok gelir elde etmesini sağlayacaktır.

Ayrıca, yurtiçi ve yurt dışında kullanım şansı bulunmayan tütünlerin destekleme alımı adı altında alınarak kaynak israfına yol açılması uygulamasına son verilmiş, kaliteli tütün üretimi ve satışı özendirilmiş olacaktır.

Bu suretle, kullanım ve ihraç imkânı bulunmayan tütün stoklarının birikmesi önleneceğinden, ihraç fiyatlarını olumsuz etkileyen bu durumun ortadan kaldırılmasıyla, ihraç fiyatlarının artması sağlanmış olacaktır.

3- İkinci Dünya Savaşından sonra dünyada değişen içim zevki nedeniyle, blended sigaralara olan talep artmış; bu durum, ülkemize de yansımıştır. 1984 yılı nisan ayından itibaren ekonomik tedbirlerle kaçakçılığı önlemek, rekabet şartları içerisinde kaliteyi geliştirmek amacıyla, ilk defa yurtiçi ihtiyacı için kendi tesislerimizde üretilen mamullere ek olarak, blended sigara ithalatına başlanılmıştır.

Öte yandan, piyasa talepleri gözönüne alınarak programlanan yatırımlar çerçevesinde gerçekleştirilen Tokat Sigara Fabrikası, 1985 yılında üretime başlamış ve 1988 yılında ilk blended karakterde yerli üretim olan Tekel 2000 markası bu fabrikada üretilmiştir. Böylece, sigara ithalatı önemli ölçüde azaltılmıştır. Ayrıca, oriental sigara üretimi yanında, blended sigara üretimini de gerçekleştirmek üzere, İstanbul Maltepe Sigara Fabrikasının modernizasyonu çalışmalarına başlanmış ve bu çalışmalar, 1995 yılında tamamlanmıştır. Bunun yanı sıra, yine, blended sigara üretimini gerçekleştirmek üzere, Samsun Ballıca Sigara Fabrikası da 1997 yılında üretime geçirilmiştir.

Her yönüyle dışa açılan ve Avrupa Birliğiyle uyum sürecinde olan ülkemizin, sigara sanayiinde görülen gelişmelerin dışında kalması beklenemez.

Hepinize saygılar sunuyorum.