24.6.2004 tarihli ve 5197 sayılı il özel idaresi kanunu ve anayasanın 89 uncu ve 104 üncü maıddeleri gereğince cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderme tezkeresi ile plan ve bütçe komisyonu rap.( ss. 791 )

ÜLKÜ GÖKALP GÜNEY (Bayburt)- Sayın Başkan, muhterem milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Bugün, burada, İl Özel İdaresi Kanununun Sayın Reisicumhur tarafından bir defa daha görüşülmek üzere geri gönderilen maddelerini görüşüyoruz ve şu anda da 52 nci madde üzerinde konuşuyoruz.

Ben, haziran ayında bu kanun görüşülürken burada tereddütlerimi, eksikleri, kendi deneyimlerime ve kendi bilgime göre aktarmaya çalışmıştım. Zabıtlar elimde; o gün söylemiş olduğum, o gün ifade ettiğim, en başta, il özel idaresinin başının vali olmasının gerekçelerinin altını çizerek ifade ettiğim sakınca, Sayın Reisicumhurumuz tarafından geri çevrildi.

Şimdi, arkadaşlar, burada konumuz, kimseyi eleştirmek değil; burada, olaya katkıyı, katkımızı koymak istiyoruz. Evvela, bunun, sizler tarafından böyle bilinmesini istiyorum.

Biraz evvel, benden önce Sayın Kılıçdaroğlu ve diğer değerli milletvekili arkadaşım konuştu. Özellikle Sayın Kılıçdaroğlu'nun ifadelerini çok dikkatle dinledim; yerden göğe kadar haklı.

Şimdi, orada bir eksik var, onu da ben tamamlayayım. Hani, diyoruz ki, canım, biz özel idareye bunları kurdururuz da... Ee, kurduralım... Ee, canım, bir şey olursa denetimini vali yapar... Vali yok; valiyi özel idarenin başından almışsın. Olmayan bir makama, olmayan bir otoriteye, siz, gıyaben, nasıl diyebilirsiniz ki, vali bunu yapar, düzeltir... Yok böyle bir şey!

Hatta, valinin getirmiş olduğu faaliyet raporunu il özel idaresi kabul etmiyor. Eğer etmiyorsa, gidiş yeri Bakanlık; Bakanlığın görüşüne sunulur. Böyle şey olur mu?!.

Arkadaşlar, bu kanun yanlış yerde hazırlanmıştır. Bu kanunu, ben, İçişleri Bakanlığının hazırladığı kanaatinde değilim. Bu kanunun nerede hazırlandığını, hepiniz benim gibi biliyorsunuz. Kamu Yönetimi Kanunu Tasarısı -İçişleri Bakanlığının uzmanları dışında- Başbakanlıkta, şöyle veya böyle, hazırlanmıştır; ama, uzmanlık alanına girmeyen yerlerde bu yanlışlara düşülmüştür.

Çok samimî söylüyorum, bu kanun uygulanamaz, çoğu yerde uygulanamayacak, uygulamada büyük zorluklar çıkacak. Bu zorluklar, yarın, o mahallî idarelerdeki bir kaosu önümüze getirecek. Bizim önerilerimiz, bizim getirdiğimiz şeyler hiç dikkate alınmadı. Bir inat... Nedir, nereden geldi, nasıl geldi; onu bilmiyorum. Bunu anlatamadık. Eğer baştan yanlış yaparsanız, konuyu yanlış arz ederseniz, onun üzerine, hiçbir zaman hiçbir yerde doğruyu oturtamazsınız. İl genel meclisinin başına valiyi veriyorsunuz uygulamak için, il özel idaresinin başından valiyi çekiyorsunuz. İl genel meclisi onun uygulama organı. Hiç böyle bir şey olur mu, böyle iki başlılık olur mu?

RECEP KORAL (İstanbul)Tersini söylediniz.

ÜLKÜ GÖKALP GÜNEY (Devamla)Çok affedersiniz. İl özel idaresinden valiyi alıyoruz, il genel meclisinin başında zaten vali var; iki başlı bir yönetim, böyle bir şey olur mu, böyle bir şeyi uygulayabilirler mi; olmayacak, uygulanması mümkün değil.

Valilerin yetkisini artırdık... Yahu biz de okuyoruz bunları, okuduk; valilerin yetkileri kısaltıldı, valiyi zaten devredışı bırakıyorsun. Valilerin yetkisinin artırıldığını...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Güney.

ÜLKÜ GÖKALP GÜNEY (Devamla)Türkiye'de 81 valimiz var. Buradaki milletvekili arkadaşlarımızın hepsinin vilayetlerinde valiler var, hepsi deneyimli arkadaşlarımız. Onları da hepsi okudu; burada valinin yetkisini artıran bir şey yok. Valiyi il özel idaresindeki görevinden alıyorsunuz, fonksiyonunu... Ama "efendim, bir sıkıntı olduğu zaman vali bunu halleder..." Vali onu halledemez. Vali olmadığı bir organda neyi halledecek? Valinin, faaliyet raporu dahi, valinin, reddedildiği zaman, yapacağı bir şey yok. Bu bakımdan, bu kanun yanlış doğuyor, bu ölü doğuyor. Bu, mutlaka ve mutlaka, göreceksiniz, Anayasa Mahkemesinden geri dönecek. Ne oldu? Geçen hafta hepimiz burada çalıştık, herkes gayret etti, önergeler vermeye çalıştık, şifahî ikaz etmeye çalıştık, geldik burada konuştuk; konuştuklarımız tamamen burada kaldı.

Şimdi, arkadaşlar, bu kanunun uygulanmamasındaki en önemli -altını çizerek söylüyorum- faktör, valilerin il genel meclisinin başından alınmasıdır. Ülkemizin hassasiyetlerine dikkat etmeliydik, bölgelerimizin hassasiyetlerine dikkat etmeliydik. Bunu burada ısrarla söyledim, ısrarla anlatmaya çalıştım; ama, muvaffak olamadım.

Şunu söylemek istiyorum son olarak: Önemli olan kanun çıkarmak değildir. Çok kanun çıkarabiliriz, kanunlar çıkarabiliriz; ama, onun uygulamasını gözardı edemeyiz, gözardı etmemeliyiz.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)