İçeriğe atla

22. DÖNEM · 550 SANDALYE

Ara
GENEL KURUL · 76. BİRLEŞİM · SALI

Siyasi partiler kanununda değişiklik yapılması hakkında kanun teklifi (s.s.580)

Yılmaz Kaya

İzmir Milletvekili · CHP

Genel Kurul, 76. Birleşim · 3. yasama yılı · 29 Mart 2005 · 843 kelime · yaklaşık 4 dakikalık okuma

Kaynak göster

Yılmaz Kaya (CHP), 29 Mart 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 76. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: SİYASİ PARTİLER KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ (S.S.580)); konuşma 843 kelime.

Yılmaz Kaya (CHP, İzmir). “Siyasi partiler kanununda değişiklik yapılması hakkında kanun teklifi (s.s.580)”. TBMM Genel Kurulu, 76. Birleşim tutanağı, 29 Mart 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/yilmaz-kaya-22-2005-03-29-siyasi-partiler-kanununda-degisiklik-yapilmasi-hakkinda-kanun-teklifi (erişim: 1 Kasım 2026).

Sade metin (Markdown) →

Konuşmanın tam metni

CHP GRUBU ADINA YILMAZ KAYA (İzmir)Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; görüşülmekte olan, Antalya Milletvekili Osman Özcan ve 10 milletvekilinin, Siyasî Partiler Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifinin 1 inci maddesi üzerinde, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına söz almış bulunmaktayım; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlarım, öncelikle, bu kanun teklifiyle neyi değiştirdiğimizi, ne yapmak istediğimizi, isterseniz kısaca bir hatırlayalım.

Siyasî Partiler Kanununun geçici 16 ncı maddesi aynen şunu demektedir: "Türkiye Büyük Millet Meclisinde 10 veya daha fazla milletvekili bulunup da Devlet yardımı alamayan ve seçimlere girme hakkını elde edecek şekilde örgütlenmesini tamamlamış siyasî partilere, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra, Siyasî Partiler Kanununun ek madde 1'de öngörülen esaslar dairesinde en az devlet yardımı alan siyasî partiye yapılan yardım kadar devlet yardımı yapılır." 10 milletvekili olmayıp da, 3'ten fazla, fakat 10'dan az milletvekiline sahip siyasî partilere de, en az devlet yardımı alan partinin aldığı malî yardımın ¼'ü kadar malî yardım yapılacağını öngörmektedir geçici 16 ncı madde.

Geçici 16 ncı madde, ek 1 inci maddedeki esaslar çerçevesinde, yani Yüksek Seçim Kurulunca son milletvekili genel seçimlerine katılma hakkı tanınan ve Milletvekili Seçimi Kanununun 30 uncu maddesindeki genel barajı aşmış bulunan siyasî partilere, her yıl Hazineden ödenmek üzere, o yılki genel bütçe gelirleri B cetveli toplamının beşbinde 2'si oranında ödenek malî yıl için konur hükmünü öngörmektedir.

Değerli arkadaşlarım, görüldüğü üzere, özellikle geçici 16 ncı madde, konjonktüre göre, durumun gereğine göre, ihtiyaçlara göre ihdas edilmiş ve objektif kriterleri içermeyen bir maddedir; yani, o gün durum ne gerektirdiyse, kimin siyasî veya malî çıkarı korunmak istenilmişse, çeşitli değişiklikler de yapılmıştır ki, 16 ncı maddede, zaten, 22.4.1983 tarihinde 2820 sayılı Yasanın kaldırılması istenilen geçici 16 ncı maddesinde 31.10.1990 tarihinde olmak üzere 2 kez değişiklik yapılmıştır. Bu değişiklikler, yine, durumun gereğine göre ek 1 inci maddede de yapılmıştır. Bu madde de, 1984 yılında ve 1992 yılında olmak üzere 2 kez değiştirilmiştir.

Değerli arkadaşlar, gördüğümüz üzere, bu geçici 16 ncı madde ve ek 1 inci madde, sürekli oynanan ve durumun gereğine göre tekrar tekrar gözden geçirilen iki madde haline gelmiştir.

Şimdi, her iki yasaya bakıyoruz; kimler, hangi siyasî partiler malî yardımdan, Hazine yardımından yararlanabilir; bu kriterlere bir göz atalım. Şöyle bir kriter var: 10 milletvekili bulunan siyasî partiler Hazine yardımı alabiliyor; 10 milletvekili olmasa da, en az 3 milletvekili olan siyasî partiler hazine yardımı alabiliyor; yüzde 7 oranında oy almış siyasî partiler yardım alabiliyor; Yüksek Seçim Kurulunca son milletvekili genel seçimine katılma hakkı kazanıp da genel barajı aşmış siyasî partiler yardım alabiliyor.

Görüldüğü üzere, değerli arkadaşlarım, malî yardım yapılmasını öngören bu iki maddede, objektif kriterler bulunmamaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; şimdi, 3 milletvekilinin bir partiye geçtikten sonra malî yardım almasıyla ilgili maddeyle ilgili bir şeyler söylemek istiyorum. Hatırlayacağınız üzere, geçmiş dönemlerde, mensup oldukları siyasî partilerinden istifa ederek, değişik partilere geçerek, bu malî yardımın geçtikleri partilerine aktarılmasına sebep olan milletvekili arkadaşlarımıza, toplumun her kesiminden büyük tepkiler gelmekteydi; bunu hatırlayalım arkadaşlar. Partili üyelerimizden, köşeyazarlarından, toplumun değişik kesimlerinden, sivil toplum örgütlerinden, her kesimden tepkiler gelmekteydi. Şimdi, ne yazıktır ki, bazı arkadaşlarımız bu tepkileri unutmuşa benziyorlar. 3 milletvekilinin mensup olduğu partiye malî yardımı öngören yasa maddesinin muhafaza edilmesi yönünde görüş beyan etmektedirler.

Değerli arkadaşlarım, biraz önce konuşan Sayın Ketenci, siyaseten yakışmayan, burada söylenmemesi gereken sözler sarf etti. Şimdi, ben Sayın Ketenci'ye soruyorum: 1995 yılında, 1999 yılında ve 2002 seçimlerinde aday olduğunda, Sayın Ketenci kapıkulu muydu?! 2002 yılında, merkez yoklamasıyla, İstanbul üçüncü bölgenin 5 inci sırasına geldiğinde kapıkulu muydu?! Sayın Ketenci demokrasiyi yeni öğrenmişe benziyor. Sayın Ketenci, o zaman söyledikleriniz mi, o zaman yaptıklarınız mı doğru, şimdi söyledikleriniz mi, şimdi yaptıklarınız mı doğru acaba; bunu merak ediyorum.

Bir de, arkadaşlar -gerçi kürsüde de söyledi Sayın Ketenci- bir basın açıklaması var: "Bu yasa teklifi, milletvekillerinin özgürlük alanlarını daraltan, örgütlü bir demokrasiye giden yolu kesen bir tekliftir. Sonuçta siyasî parti tüzüklerinde var olan antidemokratik hükümlerden kaynaklanan oligarşik yapılanmaları partiiçi diktatörlüğe dönüştüren bir tekliftir." Sayın Ketenci, şunu size söylemek istiyorum: Bu yasa teklifinin veriliş tarihi Nisan 2003'tür. Sayın Ketenci, bu görüşleri madem o zaman da taşıyordunuz, o zaman neredeydiniz? 2004 yılında, 2003 yılında Genel Kurula indirilmesi için İçtüzük 37 nci madde gereği görüşmeler yapılırken, o zaman neredeydiniz, niye o zaman karşı çıkmadınız? Ama, demokrasi ve siyasî kültür, duruma göre, esen rüzgârlara göre tavır takınılacak bir durum değildir. Madem bu görüşleri o zaman da taşıyor idiniz, o zaman karşı çıksaydınız keşke!

Değerli arkadaşlarım, Sayın Osman Özcan, hazırladığı yasa teklifinin gerekçesinde şu görüşlerine yer vermiş: "Bölgesinde veya partisinde sorunu olan 'küskünler' gibi, gelecek seçimlerde seçilme şansı olmayan milletvekilleri, devlet yardımından yararlanabilmek için, seçimlerden önce yeni parti kurmaktadırlar."

Arkadaşlar, bunları yaşamadık mı?! Basında, bu tür hareketler, bu tür tavırlar içine giren milletvekili arkadaşlarımız, köşeyazılarında, haberlerde malzeme olmadılar mı?! Bunları ne çabuk unuttuk?! Bunları hatırlamanızı istiyorum.

"Devletçe siyasî partilere yapılan yardımı düzenleyen yasanın çekiciliği de, milletvekillerini yeni parti kurmaya özendirmektedir." Bu yasanın gerekçesi olarak belirtilen bu görüşlere aynen katılıyorum değerli arkadaşlar ve Cumhuriyet Halk Partisi olarak, bu yasanın yasalaşması ve toplumda pek de itibar görmeyen, bu, sonradan kurulan partilere veya parti değiştirme sonucu elde edilen malî yardımla ilgili sonuçlara uygun olmayan bu geçici 16 ncı maddenin ortadan kaldırılması, yasadan çıkarılması için, bu teklife, Cumhuriyet Halk Partisi olarak olumlu oy vereceğimizi bildirir, hepinizi saygıyla selamlarım. (Alkışlar)

Metin TBMM tutanağından alındı; ara sözler ve başkanın uyarıları tutanaktaki gibidir. Hata bildir

AYNI GÜN GENEL KURUL’DA

Aynı gün söz alan diğer vekiller

37 konuşma daha · 29 Mart 2005

37 konuşmanın tamamı →

Bu sayfayı paylaş

X WhatsApp Telegram Facebook