Çay üreticilerinin sorunlarının araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

2007 tarihi itibarıyla daha fazla gelir elde edileceği vaadiyle başlatılan organik çay tarımına geçiş süreci sonrasında beklenen sonuçların alınamaması, artan girdi maliyetleri, kimyasal gübre kullanımı sonrası verimsizleşen toprak, yetersiz gübre ve mazot destekleri, kota ve kontenjan sorunları, yetersiz taban fiyat uygulamaları ve yetersiz alımlar çay üreticilerinin başlıca sorunları olarak sıralanmaktadır.

Bunun yanı sıra; 2000 yılından bu yana kaçak yapılan ekimlerle birlikte çay tarlaları çoğalmış fakat fabrikalarının kapasitesinin yetersiz kalmıştır. Kota ve kontenjan sorunları ve , düşük taban fiyat uygulaması üretici özel sektöre gelir kaybına uğrayacak düzeyde çay vermek zorunda bırakmaktadır.

Ülkemizde her yıl çay sezonu birçok sorunla beraber başlamaktadır. Üreticiler, üretim aşamasında artan maliyetlerle üretime başlamakta, yetersiz destekler sebebiyle zarara uğramakta ve belirsiz taban fiyatları ile hasat dönemine girmektedir. Çay hasadının haftası dolmadan ÇAYKUR'un açıkladığı günlük kontenjan uygulaması ile üretici; büyük , mağduriyetler yaşamakta ve bu uygulamalar sebebiyle büyük gelir kayıpları ile ürettiği çayı özel sektöre vermek zorunda bırakılmaktadır.

Yine yakın zamanda ÇAYKUR, 18 fabrikasında yaş çay alımlarını durdurmuş, duruma tepki gösteren çay üreticileri, özel sektöre çay satmak zorunda kaldıklarını belirtmişlerdir. Son - : olarak; 12 Mayısta Tarım ve Orman Bakanlığı, 2024 yılı yaş çay alım fiyatının kilogram başına 17 lira, üreticilere verilen destekleme bedelinin ise 2 lira olarak belirlendiğini, üreticilerin eline kilogram başına 19 lira geçeceğini açıklamıştır.

Çay üreticileri ise, elektrik, akaryakıttaki yüzde 150'ye varan artışlar dikkate alınarak çay taban fiyatının en az 25 TL olmasını, ÇA YK.UR tarafından uygulanan kota ve kontenjanın kaldırılmasını, özel sektörün taban fiyatın altında yaş çay alımının yasaklanmasını, gübre fiyatlarının düşürülmesini, gübrede KDV'nin sıfırlanmasını, Devletin üreticiye gübre desteği vermesini, destekleme fiyatının son yedi yılın enflasyon oranı dikkate alınarak en az 3 TL olacak şekilde arttırılmasını talep etmektedir.

Anayasa, üreticilere, işletme araç ve gereçlerinin ve diğer girdilerinin sağlanmasını kolaylaştırmayı, bitkisel ve hayvansal ürünlerin değerlendirilmesi ve gerçek değerlerinin üreticinin eline geçmesi için gereken tedbirleri almasını Devletin sorumluluğu olarak tanımlamıştır. Bu bağlamda; çay üreticilerinin sorunlarının belirlenmesi, insanca yaşam koşullarını sağlayacak çay taban fiyatının ve desteklemenin verilmesinin sağlanması, çay konusunda etkin politikaların üretilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılması elzemdir. AN Oyku may KY uh Yan am 18 > ku g.