TOGG marka araçların piyasadaki pazar payının artırılması ve AR-GE faaliyetlerinin geliştirilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Bahse konu teklifin TOGG'u olumsuz etkilemesinin yanı sıra, başka olumsuz etkileri de bulunmaktadır. Çok basit bir hesapla, bu kanun teklifiyle yaklaşık 4 milyar dolar civarında bir vergi gelirinden vazgeçilmektedir. Geçtiğimiz ay açıklanan tasarruf genelgesinde hedeflenen 5 yıl içinde 100 milyar TLlik tasarruf hedefine rağmen, üç yıl içinde 150 milyar TLlik bir vergi gelirinden vazgeçilmesi; ekonomi politikasındaki uyumsuzluğu ortaya koymaktadır.

Tüm bu bilgiler kapsamında, yerli ve milli otomobil sanayisinin temsilcisi TOGG"un hem yerli hem de uluslararası piyasadaki pazar payının arttırılması, TOGG'un teknolojik AR-GE faaliyetlerinin geliştirilmesi, TOGG"un finansal ihtiyaçlarının tüm boyutlarıyla tespit edilmesi ve bu kapsamda gerekli adımların atılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü" nün 104'üncü ve 10'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılması konusunda gereğini arz ederiz.

GEREKÇE

Türkiye'nin yerli ve milli otomobil markası TOGG, "bebek sanayi" (infant industry) kavramının somut bir örneği haline gelmiştir. Bebek sanayi, uluslararası rekabet gücüne ulaşana kadar dış ticaret ve sanayi politikalarıyla korunması gereken yeni kurulmakta olan veya gelişmesini tamamlamamış yerli sanayi dallarını ifade etmektedir. İlk sanayi devriminden itibaren başarılı olmuş ülkelerin sanayileşme serüveninde en sık başvurdukları ve etkili olan yaklaşımlardan biri de bebek sanayilerin korunması olmuştur. Ha-Joon Chang'ın "Bad Samaritans" ve "Kicking Away the Ladder" kitaplarında da belirtildiği gibi, başarılı ülkeler kendi sanayilerini dış rekabete açmadan önce korumuş, daha sonra ise gelişmekte olan ülkelerin koruyucu tedbirler almasını eleştirmişlerdir. Bu bağlamda, TOGG'un da benzer bir yaklaşımla korunması ve desteklenmesi gerekmektedir. Ancak, TBMM'de görüşülecek olan torba yasada yer alan ilgili kanun maddesi TOGG'un gelişimini ciddi şekilde tehlikeye atacak niteliktedir. İlgili madde, plug-in hibrit özellikli araçların ithalatında alınan özel tüketim vergisinin 980"den "030'a düşürülmesini öngörmektedir. Bu indirim, Manisa'da 1 milyar dolar yatırım yapma taahhüdü karşılığında Çinli bir üreticinin 2024-2026 yılları arasında Türkiye'ye gümrüksüz olarak 100 bin araç ihraç etme imtiyazı kazanmasına olanak tanımaktadır. Ayrıca, 2026 sonrasında Türkiye'de kurduğu üretim tesisinden ihraç ettiği araçların belirli bir oranını yine Türkiye'ye gümrüksüz satma hakkına sahip olacaktır.

Bu durumun birçok hususta olumsuz etkilere sebebiyet verecektir. Bahse konu kanun değişikliği kapsamda TOGG'un gelişimi engellenecektir. Çünkü Çin'in yıllar süren teşvik politikalarıyla yarattığı kapasite fazlasını Türkiye pazarında eritmeye çalışması, TOGG'un gelişimini sekteye uğratacaktır. Bu, TOGG'un uluslararası rekabet gücüne ulaşmasını neredeyse imkansız hale getirecektir. Ayrıca vergi gelir kaybına da neden olacaktır. Çünkü çok basit bir hesapla, bu kanun maddesiyle yaklaşık 4 milyar dolar civarında bir vergi gelirinden vazgeçilmektedir. Geçtiğimiz ay açıklanan tasarruf genelgesinde hedeflenen 5 yıl içinde 100 milyar TL tasarruf hedefi göz önüne alındığı takdirde üç yıl içinde 150 milyar TL'lik bir vergi gelirinden vazgeçilmesi, ekonomi politikasının bütünlüğünü zedelemiş olacaktır.

Bir başka sorun yaratacak unsur ise ekonomik uyum meselesidir. Mevcut teşvik paketi, devlet yardımları ile ilgili kararnamenin 9. maddesinin 7. fıkrası ile de uyumlu olmadığı gayet sarihtir. (İlgili kararnamede, gümrüksüz ithalat yatırım kapasitesinin ©15i ile sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla, hazırlanan bu teşvik paketi mevcut kararnameyle çelişmektedir. Uluslararası rekabet söz konusu olduğunda ise bu durum Çinli üreticiye avantajlar sağlayacağı bir gerçektir. Gümrük vergisinin düşürülmesiyle Çinli üretici, daha pahalıya satabileceği araçlardan üç yıl içinde 500-600 milyon dolar arası bir gelir elde edecektir. Yatırım bedelinin yarısından fazlasını ilk üç yılda gümrüksüz araç satışından çıkarabilecektir. Ayrıca, indirimli kurumlar vergisinden de faydalanacaktır. Diğer yandan bahsi geçen imtiyaz sağlanan yabancı (Çinli) firmanın henüz Türkiye'ye yatırım yapıp yamayacağı kesin değildir. Firma başka bir ülkede üretip Türkiyeye ihraç etse, bu yasa geçtiğinde yine aynı muafiyetten yararlanacaktır.

Tüm bu olumsuz etkiler göz önüne alındığında kanun maddesinde birçok eksikliklerin bulunduğu ortaya çıkmaktadır. Üstelik bu kanun teklifinin tartışıldığı Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, TOBB'un temsilcisi bu kanun teklifine itiraz etmiş ancak özel sektörün görüşlerine yeterince önem verilmemiştir. Bu mevcut yönetim sisteminin "ben yaptım, oldu" anlayışıyla hareket ettiğini göstermektedir.

Yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda, milli otomobil sanayisinin temsilcisi TOGG'un finansal ve teknolojik ihtiyaçlarının tüm yönleriyle belirlenmesi ve hem yerli hem de uluslararası pazar payındaki rekabet gücünün arttırılması için bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve talep ederiz.