GÜBRETAŞ'ın tüm faaliyetleri ve yatırımları ile gübre sektöründe yaşanan sorunların araştırılarak bu sorunlara çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Bu durum, gübre üretimi ve tedariğinde ulusal stratejik bağımsızlığın ne kadar hayati olduğunu ve bu konuda yapılan yatırımların sadece ekonomik değil, jeopolitik ve gıda güvenliği açısından da kritik olduğunu ortaya koymaktadır. Böyle bir dönemde Tarım Kredi Kooperatiflerinin iştiraki GÜBRETAŞ'ın, İran'daki yatırımı Razi Petrokimya şirketi stratejik önemini artırmıştır.

Gübre fiyatlarındaki oynaklık ve kamuya ait bir şirket olan GÜBRETAŞ'ın son yıllarda hem iç piyasada izlediği fiyat politikaları hem de yurt dışı yatırımları nedeniyle ciddi biçimde tartışılır hale gelmesi, konunun kamuoyunda geniş yankı bulmasına neden olmuştur.

2008 yılında 680 milyon dolara satın alınarak ¿Türkiye tarihinin en büyük yurtdışı yatırımı olarak duyurulan bu tesisin, son iki yıldır zarar ettiği, üretim kapasitesinin büyük kısmının devre dışı kaldığı ve 400 milyon dolar gibi düşük bir bedelle satılmak istendiği yönündeki iddialar kamuoyunda ciddi rahatsızlık yaratmaktadır. Şirketin zarar ettiği bu dönemde yöneticilerine yüksek temettü ödemeleri yapılması, kamu kaynaklarının etkin ve

• şeffaf şekilde kullanılmadığı yönünde ciddi kaygılara yol açmaktadır.

Yılda 1,5 milyon tonluk üre üretim kapasitesiyle Türkiye'nin azotlu gübre ihtiyacının büyük kısmını karşılayabilecek bu yatırımın atıl hale gelmesi, sadece mali bir kayıp değil, aynı zamanda ulusal gübre arz güvenliği açısından da ciddi bir kırılganlık yaratmaktadır.

Öte yandan, GÜBRETAŞ'ın doğrudan Razi Petrokimya'dan gübre almak yerine piyasadan daha pahalıya çiftçiye gübre tedarik etmektedir. Tarım Kredi Kooperatifleri ise yalnızca Gübretaş tan ihalesiz alım yaptığı ve alternatif gübre kaynaklarının piyasaya erişiminin kısıtlandığı yönündeki iddialar, rekabetin zedelenmesine ve çiftçinin mağdur edilmesine neden olmaktadır. Şirketin üretmediği ürünleri dahi "kendi ürünüymüş gibi" pazarladığı, İstanbul'daki taşınmazlarının değerinin çok altında elden çıkarıldığı, ancak bu işlemlerin Kamuyu Aydınlatma Platformu'na bildirilmediği yönündeki haberler ise şirketin şeffaflık ilkesinden uzaklaştığını ortaya koymaktadır.

Tüm bu gelişmelerin sonucunda, hem çiftçi artan maliyetler nedeniyle üretimden vazgeçme riskiyle karşı karşıya kalmakta, hem de tüketici fiyatları üzerinde ek baskı oluşmaktadır. Türkiye'nin tarımsal üretim sürdürülebilirliği, gıda arz güvenliği ve enerjiye bağlı gübre tedarik zinciri açısından büyük önem taşıyan bu meselenin; GÜBRETAŞ'ın mevcut yapısı, denetlenme biçimi, yönetsel zaafları, piyasa dengesizlikleri, kamu zararı, jeopolitik riskleri ve özellikle İran'daki yatırımının ülke ekonomisine ve çiftçiye etkilerinin kapsamlı biçimde araştırılması kaçınılmaz bir hale gelmiştir.

Bu nedenlerle, GÜBRETAŞ'ın tüm faaliyetlerinin ve yatırımlarının, gübre sektöründeki yapısal sorunların, çiftçiye etkilerinin ve çözüm önerilerinin TBMM çatısı altında araştırılarak kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi ve gerekli yapısal reformların hayata geçirilmesi amacıyla Meclis Araştırması açılması elzemdir.