Depremden etkilenen bölgelerde cinsel sağlık ve üreme sağlığını esas alan cinsiyet temelli bir araştırma yapılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetleri, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 25 nci maddesi, Türkiye'nin de taraf olduğu 1976 Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi'nin 12 nci maddesi ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin 2 nci ve 8 inci maddeleri başta olmak üzere uluslararası insan hakları hukuku uyarınca sağlık hakkı kapsamında değerlendirilen ve devletlerin sağlamakla yükümlü olduğu hizmetlerdendir.
Türkiye'nin taraf olduğu İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'ne (İHAS) göre, taraf devletlerin İHAS'ın birinci bölümünde yer alan haklar ve özgürlüklerden yetki alanındaki herkesçe yararlanılmasını sağlama yükümlülüğü bulunur. Sözleşme kapsamında cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerine erişim, Sözleşme'nin yaşam hakkı (madde 2), özel ve aile hayatına saygı hakkı (madde 8) ve ayrımcılık yasağı (madde 14) bakımından taraf devlet Türkiye'nin yükümlülüklerini gündeme getirmektedir.
Ayrıca, Türkiye'nin taraf olduğu 1979 tarihli Kadınlara Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW)'nin 10 uncu maddesinde devletlerin kadınlara karşı yapılacak ayrımcılığı önlemek için alacağı tedbirler sıralanmış olup, (h) bendinde devletin kadınların ve ailelerin sağlık ve refahını sağlamaya yardım edeceği, aile planlaması gibi her türlü özel eğitici bilgiyi temin edeceği öngörülmüştür. CEDAW Komitesi, afet riskinin azaltılması bağlamında kadınlara karşı yapılacak ayrımcılığı önlemek için de 37 numaralı Tavsiye Kararı çıkarmıştır. Tavsiye Kararı'nın giriş bölümünde belirtildiği üzere kadınlar ve erkekler afetlerden farklı etkilenirler ve kadınların yemeğe, sağlık hizmetlerine ulaşmaları görece daha zordur.
Metnin tamamını göster (6 paragraf daha)Metni kısalt
Dünya Sağlık Örgütü'nün Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığının (CSÜS) Acil Durum ve Afet Riski Yönetimine Entegre Edilmesi Raporu'nda da belirtildiği üzere acil durumlar ve büyük ölçekli felaketler halk sağlığı, sağlık altyapısı ve sağlık hizmetlerinin sunulması üzerinde önemli etkiye sahiptir; afet dönemlerinde sağlık hakkına erişimin sağlanması hayati önemdedir.
Öte yandan, afet durumlarında CSÜS'e erişimin sağlanmasında en pratik ve uygulamaya ilişkin hayati yol adımları Birleşmiş Milletler ve Dünya Sağlık Örgütü'nün geliştirdiği "İnsani Yerleşimlerde Üreme Sağlığı İçin Kurumlar Arası Saha Kılavuzu" ve bu kılavuza dayanan Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı İçin Asgari Başlangıç Hizmet Paketi (MISP)'nde sunulmuştur. CSÜS için Minimum Başlangıç Hizmetleri Paketi (MISP), cinsel sağlık ve üreme sağlığıyla ilgili aşırı hastalık ve ölümleri önlemek için her insani acil durumda uygulanacak bir dizi öncelikli hayat kurtaran CSÜS hizmetleri ve faaliyetlerini sıralar. MISP'nin amaçları 1.) sağlık sektörünün MISP'nin uygulanmasına öncülük edecek bir kuruluş belirlendiğinden emin olunması, 2.) cinsel şiddeti önlemek ve hayatta kalanların ihtiyaçlarını karşılamak, 3.) HIV ve diğer cinsel yolla aktarılan enfeksiyonların bulaşmasını önlemek ve bunlara bağlı hastalık ve ölümü azaltmak, 4.) aşırı anne ve yenidoğan hastalık ve ölümünü önlemek, 5.) istenmeyen gebelikleri önlemek ve 6.) kapsamlı CSÜS hizmetlerinin mümkün olan en kısa sürede birinci basamak sağlık hizmetlerine entegre edilmesini planlamaktır.
6 ve 7 Şubat 2023 tarihinde 10 şehirde 15 milyona yakın kişinin etkile Kahramanmaraş merkezli depremler, dirençli yapı stoğu başta olm Ele deprem sonrası yaşanan yardım ve kurtarma çalışmalarında kamu ku ira e a 10/1680
Sayı Tmt 686 ge yetersizlikleri ile koordinasyonsuzluğuna her alanda gözlemlenen kamuoyunu bilgilendirme eksikliği de eşlik etmiştir. Özellikle deprem bölgesindeki kadınların " karşılaştıkları sorunlar gözardı edilmektedir. 16 Şubat 2023'te STK'lar tarafından MISP hesaplayıcısı üzerinden hesaplama yapılarak saptanan ihtiyaçlara ilişkin depremlerin üzerinden geçen bir seneye rağmen Sağlık Bakanlığı tarafından kapsamlı bir toplumsal cinsiyet temelli ayrıştırılmış veri açıklanmamıştır.
Buna karşın Türk Tabipleri Birliğinin aylık yayınladığı deprem raporları incelendiğinde, cinsel sağlık ve üreme sağlığı açısından önemli tespitler yapılmaktadır. Deprem bölgesinde kadınlar açısından güvenlik sorunu yaşandığı, şiddet ve taciz riskinin arttığı; geçici barınma alanlarında çok fazla kişinin kalması nedeniyle kadınların özel alanının daraldığı ve temizlik, bulaşık, çamaşır, bakım verme yükü gibi sorumlulukların arttığı; kadınların tuvalete, duşa güvenle gidemediği, tuvaletleri gereksinimleri oranında kullanamama nedeniyle idrar yolu enfeksiyonlarının arttığına dikkat çekilmektedir.
Bu bağlamda depremin etkilediği illerde, cinsel sağlık ve üreme sağlığını esas alan, cinsiyet temelli verileri de ortaya çıkaran bir araştırma yapılarak i sorunların tespiti ile çözüm önerilerinin geliştirilmesi için Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 104 ve 105 nci maddeleri kapsamında bir Meclis araştırması açılması konusunda gereğini arz ederiz.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.