TÜİK istatistiklerine güvenin sağlanması ve enflasyonun halk üzerindeki etkilerinin azaltılabilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenebilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Enflasyon, Türkiye'nin ekonomik ve sosyal hedeflerine ulaşması, uluslararası alanda istediği noktaya gelmesi ve refah toplumuna dönüşmesi konularında karşılaştığı engeller arasında ilk sıradadır. AKP'nin bilim ve mantık dışı ekonomi politikaları nedeniyle Türkiye tarihinde görmediği bir enflasyon bataklığına sürüklenmiştir. Yüksek faiz, yüksek döviz kuru, yüksek işsizlik ve yüksek borçluluk kıskacına sıkıştırdığı ekonomide, yüksek enflasyon ile halkın alım gücündeki düşüş geri dönüşü çok zor olan sorunları da beraberinde getirmiştir.

Türkiye'de enflasyona esas Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) istatistiklerini derlemek "Ülkenin ekonomi, sosyal, demografi, kültür, çevre, bilim ve teknoloji alanları ile gerekli görülen diğer alanlardaki istatistiklerini derlemek, değerlendirmek, analiz etmek ve yayımlamak" maddesinin yer aldığı 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile Türkiye İstatistik Kurumu'na (TÜİK) verilmiştir. Ancak TÜİK enflasyon hesaplamasının temelini oluşturan ve Ocak 2003 ile 3 Mayıs 2022 arasında kesintisiz biçimde açıkladığı 400'ü aşkın maddenin ortalama fiyatını içeren madde fiyat listesinin açıklanmasını Haziran 2022'de durdurmuştur. Madde fiyat listesinin açıklanmasının durdurulması enflasyon verilerine karşı güveni kamuoyunda düşürmeye başlamış ve çeşitli tartışmaları da beraberinde getirmiştir.

Akademisyenlerin oluşturduğu Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) verilerine göre Tüketici Fiyat Endeksi (E-TÜFE) 2024 Haziran ayında %4,27 artmış, E-TÜFE'nin son 12 aylık artışı ise 90113,08 olarak gerçekleşmiştir. İstanbul Ticaret Odası (İTO) da aylık enflasyon verilerini değerlendirmektedir. İTO'nun İstanbul Ücretliler Geçinme İndeksi başlığı altında belirlediği enflasyon artışı 2024 Haziran ayı için %3.42, yıllık %82,14'e ulaşmıştır. ENAG ve İTO verilerine karşın TÜİK'in hazırladığı verilere göre, TÜFE'deki değişim 2024 yılı Haziran ayında bir önceki aya göre "o1,64, bir önceki yılın Aralık ayına göre 9024,73, bir önceki yılın aynı ayına göre %71,60 ve on iki aylık ortalamalara göre %65,07 olarak açıklanmıştır. TÜİK ile diğer araştırmaların enflasyon verileri arasında derinleşen uçurum dikkat çekicidir.

5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu'nun "İlkeler" başlığı altındaki 4. Maddesinde "Resmi istatistiklerin kalitesinin geliştirilmesi için Program kapsamında üretilen istatistikler, güvenilirlik, tutarlılık, tarafsızlık, istatistiki gizlilik, güncellik ve şeffaflık ilkelerine göre hazırlanır ve uygulanır. Resmi istatistiklerin kalitesinin ve ilkelere uygunluğunun değerlendirilebilmesi için gerekli tüm bilgiler ve resmi istatistik üretiminde kullanılan yöntemler kamuoyuna açıklanır" hükmü yer almaktadır. Ancak TÜİK'in enflasyon hesabında kullandığı madde fiyat listesini açıklamayı bırakması, Haziran istatistiklerinin ardından basına yansıyan haberlerde TÜİK'in enflasyon verilerinin belirlenmesinde temel aldığı kira, yurt ücreti, uzman doktor muayene ücreti ve temel gıdalara ilişkin fiyatlandırmanın Türkiye gerçeklerinden uzak kalmasının ardından milyonlarca memur, emeklinin maaş artışları ve ücretli çalışanların ücret artışlarının belirlenmesinde kullanılan TÜİK enflasyon hesabı üzerindeki tartışmalar kamuoyunda büyük bir tepki ve güvensizlikle karşılanmıştır.

TÜİK'in istatistik araştırmalarının değerlendirilmesi, TÜİK istatistiklerine güven ve şeffaflığın sağlanması, yüksek enflasyona karşı sağlıklı politikalar ile enflasyonun halk üzerindeki yıkıcı etkilerinin giderilmesine yönelik çözüm önerilerinin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci maddesi ve TBMM iç tüzüğünün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve talep ederiz.