Veteriner hekimlerin sorunlarının araştırılarak mesleki ve özlük haklarında iyileştirme yapılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Özellikle geçtiğimiz Covid-19 pandemisi ve gıda krizleriyle birlikte mesleklerinin hayati rolü bir kez daha gözler önüne serilmesine rağmen, veteriner hekimlerin emeklerinin karşılığı çoğu zaman görmezden gelinmektedir. Düşük ücret politikaları, iş güvenliği eksikliği, meslek hastalıkları ve özlük haklarındaki yetersizlikler, bu alanda çalışan binlerce hekimin hayatını derinden etkilemektedir. Bunun yanı sıra, kamuda yeterli istihdam sağlanmaması ve özel sektörde birçok soruna maruz kalmaları, mesleğin geleceğine dair ciddi kaygıları beraberinde getirmektedir.

Veteriner hekimlerin, toplum sağlığını koruma konusundaki vazgeçilmez rollerine rağmen, yıllardır süregelen sorunlarının çözülmemesi, yalnızca bu meslek grubunun değil, dolaylı olarak toplumun da zarar görmesine neden olmaktadır. 2018 yılından itibaren benzer meslek grubundaki tıp doktorlarına kıyasla giderek azalan maaşları başlıca dikkat çekilmesi gereken konu olarak karşımıza çıkmaktadır.

AK Parti'nin iktidara geldiği 2002 yılından 2018 yılına kadar kamudan emekli olmuş bir tıp doktorun maaşıyla asgari ücret arasındaki çarpan, emekli bir veteriner hekim için de aynı oranda gerçekleşmiştir. 2019 yılı itibariyle tıp doktorlarının emekli maaşları benzer oranda devam ederken veteriner hekimlerin emekli maaşları her yıl azalma göstermiştir. 2008 yılında her iki meslek grubunun emekli maaşının asgari ücrete oranı 2,3 iken 2018 yılında bu oran 1,9a gerilemiştir. Her ne kadar her iki meslek grubu oransal olarak daha düşük maaş almaya başlasa da veteriner hekimler son 7 yılda bu oranların da ciddi anlamda altında maaş almaktadırlar. Asgari ücreti baz aldığımızda 2025 yılı için veteriner hekimler sadece 1,3 kat, Tıp doktorları ise asgari ücret karşısında 2,2 kat maaş almaktadırlar.

Günümüzde kamudan emekli olan ve 25 yıl üzerinden emekli maaşı alacak bir veteriner hekimin bağlanma oranı %46'dır. Bu oran tıp doktorlarında %79 olarak gerçekleşmektedir.

Daha da kötüsü 25 yıl üzerinden emekli olan bir veteriner sağlık teknikerinin emeklilik bağlanma oranı Y654"iken veteriner hekimlerin oranı %46'dır. Emeklilik bağlanma oranlarının bu kadar düşük olması veteriner hekimlerin ileri yaşlara kadar çalışma zorunluluğuna da neden olmaktadır. 2024 yılının son döneminde 25 yıl hizmet vermiş bir veteriner hekim 27 bin lira civarında emekli maaşı alırken doktor 46 bin 300 lira emekli maaşı almaktadır. 30 yıl hizmet vermiş veteriner sağlık teknikeri ise 28 bin 700 lira maaş almaktadır.

Veteriner Sağlık Teknikerleri, tüm sağlık hizmetleri sınıfı çalışanı kapsamında oldukları için 15 Ocak 2023 tarihinde yürürlüğe giren 3600 ek gösterge uygulamasından faydalanmışlardır. Bu durum veteriner sağlık teknikerlerinin emekli maaşlarına 6 bin 350 TL artış sağlamıştır. Bu düzenleme ile veteriner sağlık teknikerleri adına sevindirici bir gelişme yaşanmıştır. Ancak Üniversite öğreniminin ardından 24-25 yaşlarında meslek hayatına atılan ve aynı yaşta emekli olmalarına rağmen düşük maaş alan Veteriner Hekimler için aynı şeyi söylemek mümkün değildir. Aynı yaşta emekli olan bir vatandaşımız tekniker ise 31 yıl hizmet süresine ulaşırken, veteriner hekim ise 25 yıl hizmet süresine ulaşabilmektedir. Bu durum aynı yaşta emekli olmalarına rağmen Veteriner Hekimlerin dezavantajlı sınıfta olmalarına neden olmaktadır.

2018 yılında 7146 sayılı kanunun 4'üncü maddesine, ek 84"ncü madde.eklenerek sağlık hizmetleri sınıfından olan kamudan emekli doktor ve diş hekimlerinin emekli maaşlarına ilave ödeme yapılmaktadır. Kamudan emekli olan veteriner hekimler kapsam dışı kalmışlardır. Bu durum sebebiyle 2018 yılına kadar aynı maaşı alan doktor, diş hekimi ve veteriner hekimler arasından veteriner hekimler dezavantajlı durumu düşerek bugün %40 oranında daha az emekli maaşı alır hale gelmişlerdir. Bu durumun düzenlenmesi için Ek 84'ncü maddenin veteriner hekimleri de kapsayacak şekilde genişletilmesi gerekmektedir.

Bu meslek grubuyla ilgili bir diğer konu ise atama bekleyen Veteriner Hekimler sorunudur. Ülkemizde tahmini rakamlara göre 37 bine yakın atama bekleyen veteriner hekim bulunmaktadır. Veteriner Fakültesi sayısı 33?e ulaşmakta, her yıl mezun sayısı 2800 civarında gerçekleşmektedir. Ülkemizde toplamda 47 bin civarında veteriner hekim bulunmaktadır. YÖK'ün resmi verilerine göre 2017-2022 yılları arasında 2179 veteriner hekim atanmış, aynı dönemde mezun olanların sayısı ise 13 bin 280 olarak gerçekleşmiştir. Bu rakama her yıl 2800 mezunun da eklendiğini düşünürsek her 100 veteriner hekimin sadece 15*i atanabilmektedir. Tarım ve Orman Bakanlığının verilerine göre kamuda istihdam edilen veteriner hekim sayısı da 10 bin civarındadır.

Her sektör ve meslek grubunda olduğu gibi veteriner hekimlik mesleğinde de yıllar geçtikçe yığılma oluşmakta, iktidarın istihdam politikasının yetersizliği ve çarpıklığı, bu mesleğin de geleceğini tehlikeye atmaktadır. Her zaman bir tarım ülkesi olduğu iddiasıyla, tarım ve hayvancılık sektörüne etkisi olan meslekler özendirilmiş ancak AK Parti iktidarı döneminde hem tarım alanları yok edilmiş hem de ilgili sektör ve meslekler atıl bırakılmıştır. Böylelikle veteriner hekimler de bu plansız politikalardan olumsuz yönde etkilenmiştir.

Tarım ve hayvancılık alanları başta olmak üzere ülkemizin sağlığı için gıda sektörü dahil dolaylı ve doğrudan hizmet veren ve bu minvalde büyük önemi olan veteriner hekimlerin sorunlarını ele almak, çözüm önerilerini belirlemek, mesleki ve özlük haklarında iyileştirme yapmak amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğünün 104 ve 105. maddelerine göre meclis araştırması açılmasını arz ederiz. e Gicak