Ücretsiz aile işçisi statüsündeki kadın tarım işçilerinin sosyal güvenlik sistemi ve çalışma koşullarındaki sorunlarının araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'de tarım sektörü, istihdamın önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Özellikle kırsal bölgelerde, kadınlar tarımsal üretimde kritik bir rol üstlenmektedir. Ancak, bu alanda çalışan kadınların büyük bir kısmı ücretsiz aile işçisi olarak faaliyet göstermekte ve emeklerinin karşılığını maddi olarak alamamaktadır. Bu durum, kadınların ekonomik bağımsızlıklarını engellemekte ve sosyal güvenceden yoksun bırakmaktadır.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, tarım sektöründe çalışan kadınların yaklaşık %80'i ücretsiz aile işçisi statüsündedir. Yani, bu kadınlar düzenli bir gelir elde edememekte, sigorta primleri ödenmemekte ve emeklilik haklarından mahrum kalmaktadır. Kadınlar tarlada sabahın erken saatlerinden akşam geç saatlere kadar çalışırken, aynı zamanda ev içi sorumlulukları da taşımakta ve çift yönlü emek sömürüsüne maruz kalmaktadır. Tarımda çalışan kadınların büyük çoğunluğu sigortasızdır. Tarım işçisi kadınların yalnızca %6'sının sosyal güvencesi bulunmaktadır. Mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan kadınlar, erkeklere oranla %30-40 daha düşük ücretlerle çalıştırılmaktadır. Kadın işçiler, özellikle aile tarım işletmelerinde erkekler tarafından yönlendirilen karar mekanizmalarına dahil edilmemekte, ekonomik haklar konusunda baskıya maruz kalmakta ve kendi kazançlarını yönetme konusunda söz sahibi olamamaktadır.

Türkiye genelinde tarım sektöründe istihdam edilen 6 milyon 745 bin kişinin %51,81 (3 milyon 496 bin kişi) ücretsiz aile işçisi olarak çalışmaktadır. Bu ücretsiz aile işçilerinin %73,7'şini (2 milyon 578 bin kişi) kadınlar oluşturmaktadır. Ücretsiz aile işçisi olarak çalışan kadınların büyük bir kısmı sosyal güvenlik sistemine dahil değildir. Bu durum, kadınların emeklilik, sağlık hizmetleri ve diğer sosyal haklardan mahrum kalmasına neden olmaktadır. Tarım sektöründe çalışan kadınların maruz kaldığı mobbing ve psikolojik taciz vakalarına dair spesifik istatistikler sınırlı olmakla birlikte, genel olarak Türkiye'de çalışan kadınların %40'ının işyerinde psikolojik tacize uğradığı belirtilmektedir. Bu oran, tarım sektöründe de benzer veya daha yüksek seviyelerde olabilir.

Ücretsiz aile işçisi statüsünün kaldırılması ve kadınların emeklilik haklarının güvence altına alınması için sosyal güvenlik sistemine dahil edilmesi, prim ödemelerinin devlet destekli olarak düzenlenmesi, Kadın tarım işçilerinin örgütlenmesi ve sendikalaşmasının teşvik edilmesi, Kadın emeğinin güvenceli hale getirilmesi için denetimlerin sıkılaştırılması ve tarım sektöründe asgari ücret uygulamalarının cinsiyet eşitsizliği gözetilmeksizin düzenlenmesi, Kırsalda çalışan kadınlara yönelik eğitim ve farkındalık projelerinin artırılması, Kadın tarım işçilerinin iş sağlığı ve güvenliği konularında desteklenmesi ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi, Kadına yönelik ayrımcılıkla mücadele kapsamında tarım sektöründe mobbing ve psikolojik baskıyı önlemeye yönelik yasal düzenlemelerin getirilmesi, amacıyla bu konuda Anayasa'nın 98, İçtüzüğün 104 ve 105. maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılmasını arz ederim.

Saygılarımla. 09.03.2025

• AliUZTUS K MALAT Deken Gamse Abdus l len İst. fin Serken SARe Balıkesir Ganakkolo Mu Handedote Kırkkel N Verdi Qin dg d Palın Vel Agboba Servet Martlaige taka, u.V.