Türkiye'de kenelerle ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığıyla mücadelede kullanılan yöntemlerin etkinliğinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

2002-2024 yılları arasında Sağlık Bakanlığı verilerine göre Türkiye genelinde 15.148 KKKA vakası kaydedilmiş; 721 kişi hayatını kaybetmiştir. Yalnızca 2023 yılında 590 vaka ve 41 ölüm; 2024'ün ilk 6 ayında ise 469 vaka ve 26 ölüm gerçekleşmiştir. 2025 yılında ise sadece Sivas'ta şu ana kadar 8 can kaybı yaşanmış; vaka sayısı 39'a ulaşmıştır. Bu ölümlerin büyük çoğunluğu hayvancılıkla uğraşan kırsal yurttaşlar arasında yaşanmıştır.

KKKA hastalığı, genellikle Hyalomma cinsi kenelerin ısırmasıyla insanlara bulaşmakta, aynı zamanda virüs taşıyan hayvanların kan, doku ve salgılarıyla temas yoluyla da yayılabilmektedir. Enfekte kenelerin, tarımsal üretim sürecindeki ot, saman, çim balyalarıyla farklı illere taşınması ise hastalığın coğrafi yayılımını artırmaktadır. Hastalık, ani başlayan ateş, baş ve kas ağrısı gibi grip benzeri belirtilerle kendini göstermekte, ilerleyen vakalarda kanamalarla birlikte ölümle sonuçlanabilmektedir.

KKKA ile mücadelede, Sağlık Bakanlığı'nın sağlık hizmetleri ve teşhis-tedavi mekanizmaları dışında, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın hayvan sağlığı ve çevresel ilaçlama çalışmaları; belediyelerin insektisit uygulamaları ve halkın bilgilendirilmesi de hayati önem taşımaktadır. Ancak bugüne kadar uygulanan önlemler, salgınların önlenmesinde yeterince etkili olamamış; birçok belediye, kırsal yerleşimlerde ilaçlama ve risk analizi gibi çalışmaları yeterli düzeyde sürdürememiştir.

Riskli bölgelerde yaşayan yurttaşların büyük çoğunluğu kırsal yoksulluk içinde olup, korunma yöntemlerine erişimleri kısıtlıdır. KKKA'ya karşı etkili olan koruyucu spreyler, kırsalda yaygın kullanılmamakta; koruyucu giysi, bilgilendirme materyali ve sağlık personeline erişim de sınırlıdır. Hayvan sahiplerine yönelik veterinerlik desteklerinin zayıf olması ve hayvanların hastalık taşıyıcısı olarak değerlendirilmemesi, salgın döngüsünün kırılmasını engellemektedir. Ayrıca, belediyeler arası koordinasyonsuzluk ve çevresel insektisitlerin etkisizliği, keneyle mücadelede ciddi bir boşluk doğurmaktadır.

Bütün bu nedenlerle, KKKA kaynaklı ölümlerin nedenlerinin çok boyutlu bir yaklaşımla ele alınması, yalnızca bireysel sağlık hizmetleri değil, aynı zamanda kırsal politika, halk sağlığı kapasitesi, veteriner hizmetleri, çevresel mücadele ve yerel yönetimlerin kurumsal yapısı üzerinden yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir. Mevcut uygulamaların ne ölçüde etkili olduğunun ortaya konulması, eksiklerin belirlenmesi ve yurttaşların yaşam hakkını esas alan kamusal politika önerilerinin oluşturulması bir zorunluluktur.

Bu amaçla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir Araştırma Komisyonu kurulması; KKKA hastalığının yayılma nedenleri, ölüm oranlarındaki artış, mevcut önleme stratejilerinin durumu, yerel yönetimlerin koordinasyon düzeyi ve kırsal yurttaşların korunmasına yönelik politikalara dair kapsamlı bir inceleme yapılması elzemdir.