İstanbul'da kuraklık ve su yönetiminde yaşanan yapısal sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Kentin en önemli su kaynaklarından biri olan Melen Çayı'nda debi düşüşleri kritik seviyelere ulaşmış; İSKİ'nin Melen Terfi Merkezlerinde çalıştırabildiği motor sayısı üçe inmiş, bu nedenle İstanbul'a aktarılan su miktarında ciddi bir azalma yaşanmıştır. Öte yandan, Düzce Organize Sanayi Bölgesi'ndeki yaklaşık 200 fabrikanın büyük bölümünün arıtma tesisi olmadan Melen'e atık su boşalttığı ve kanalizasyon hatlarının içme suyu kaynaklarına karıştığına dair kamuoyuna yansıyan bilgiler, suyun yalnızca miktar değil, nitelik bakımından da ciddi tehdit altında olduğunu göstermektedir. Bu tablo, halk sağlığı açısından son derece riskli bir duruma işaret etmektedir.

İstanbul'un su varlıkları; yalnızca içme suyu değil, aynı zamanda enerji üretimi, tarım, sanayi ve ekosistemlerin sürdürülebilirliği açısından stratejik önemdedir. Ancak bugüne kadar izlenen su politikaları, suyu yaşam hakkı ve ortak kamu varlığı olarak değil; piyasa için metalaştırılan bir kaynak olarak ele almıştır. Bu anlayış, sınırsız büyümeyi esas alan, merkeziyetçi ve sermaye odaklı bir yönetim biçimini dayatmaktadır. Büyük altyapı projelerinin yerel ihtiyaçlar gözetilmeden, merkezi kararlarla hayata geçirilmesi; bakım, denetim ve arıtma yatırımlarının sistematik biçimde ertelenmesi ya da gevşetilmesi, su yönetimini son derece kırılgan ve adaletsiz hale getirmiştir.

Kuraklık artık yalnızca fiziksel bir su eksikliği değil; gıda güvenliği, enerji arzı, halk sağlığı, toplumsal eşitsizlikler ve ekosistemlerin devamlılığı üzerinde derin etkiler yaratan yapısal bir krizdir. Türkiye genelindeki 25 su havzasından 7'si halihazırda su stresi altındadır. Kişi başına düşen yıllık su miktarının 1.000 m'"ün altına gerilemesi durumunda Türkiye, "su fakiri" ülkeler sınıfına girecektir. Bu bağlamda Trakya, Iç Anadolu ve Batı Anadolu bölgeleri ile Susurluk, Kuzey Ege, Sakarya ve Asi havzaları ciddi risk altındadır. İstanbul'un da içinde yer aldığı Marmara Havzası bu tablo dışında değildir.

İklim krizinin etkileri; seller, kuraklıklar, sıcak hava dalgaları ve orman yangınları gibi afetlerle daha sık ve yıkıcı biçimde ortaya çıkmakta, tatlı su kaynaklarını her yönden tehdit etmektedir. Ancak mevcut su politikaları bu tehdidi bütünlüklü biçimde ele almak yerine, kısa vadeli, parçacı ve günü kurtarmaya yönelik uygulamalarla sınırlı kalmaktadır. Bilimsel veriler, kamusal denetim ve demokratik katılım temelinde oluşturulmuş bütüncül bir su politikası ise hâlâ hayata geçirilememiştir.

Oysa su; altyapı, tüketim ya da ekonomik bir kaynak olarak değil, bir yaşam hakkı ve doğanın ortak değeri olarak ele alınmalıdır. Suyun korunması, paylaşımı ve kullanımı yalnızca teknik değil; sınıfsal, ekolojik ve kuşaklar arası adalet meselesidir. Su kaynaklarının ticarileştirilmesi, kirletilmesi veya eşitsiz biçimde dağıtılması; ekolojik yıkımı derinleştirdiği gibi, özellikle yoksul ve kırılgan toplulukların yaşam hakkını doğrudan tehdit etmektedir. Bu nedenle su krizini teknik raporlarla geçiştiren, sermaye öncelikli yatırımları esas alan ve kamu denetimini zayıflatan yaklaşım derhal terk edilmelidir.

İstanbul'da ve Türkiye genelinde derinleşen su krizi; rant odaklı büyüme, merkeziyetçi yönetim ve ekolojik yıkımın doğrudan sonucudur. Bu krizin tüm boyutlarıyla ele alınması ve ivedilikle kamusal, toplumsal ve ekolojik önlemlerin hayata geçirilmesi, tüm canlıların ortak geleceği açısından hayati önemdedir. Suya adil, eşit ve ekolojik ilkelere dayalı erişim; kamusal bir sorumluluk ve anayasal bir yükümlülüktür.

13 BUL 17 i Kum