GÜBRETAŞ ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin faaliyetleri ile sektördeki sorunların tarımsal üretime etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Grev süresince Gübretaş tesislerinde üretimin tamamen durması, "Süper Ekin" ve "13.24.12" gibi toprak altı gübrelerinin piyasaya arzını imkânsız hale getirmiş, kooperatiflerin taleplerinin merkezden belirlenen kısıtlı tonajlarla karşılanmasına neden olmuştur. Bu durum, ekim döneminde çiftçilerin üretim planlarını sekteye uğratmakta, verimlilik ve gıda güvenliği üzerinde ciddi tehditler oluşturmaktadır.

Tarım Kredi Kooperatifleri, geçmişte gübre talebini sahadan gelen üretici ihtiyaçlarına göre belirlerken, grev sonrası dönemde talepler merkezi idare tarafından geçmiş yılların ortalamalarına göre oluşturulmaya başlanmıştır. Bu uygulama hem üretici örgütlerinin özerkliğini zedelemekte hem de yerel düzeyde planlamayı işlevsiz hale getirmektedir.

Diğer yandan, kamu iştiraki olan Gübretaş'ın üretim yapamadığı bir dönemde özel bir şirkete 10 bin ton gübre alımı yapılması, kamu kaynaklarının etkin, şeffaf ve adil kullanılıp kullanılmadığına ilişkin ciddi soru işaretleri doğurmuştur. Bu durum, kamu-özel ilişkilerinde denetimsizliğin ve kayırmacı ekonomi anlayışının tarımsal üretim zincirine doğrudan zarar verdiğini göstermektedir.

Ayrıca, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından gıda enflasyonunun yalnızca meteorolojik olaylara bağlanması, bu tablo karşısında gerçeği yansıtmamaktadır. Gübre tedarikinde yaşanan kesintiler, üretim maliyetlerini artırarak, gıda fiyatlarındaki artışın temel nedenlerinden biri haline gelmiştir.

Gübretaş örneği, kamu işletmelerinde liyakatten uzak atamaların, şeffaf olmayan yönetim anlayışının ve işçi haklarını yok sayan yaklaşımların nasıl zincirleme ekonomik sorunlara yol açtığını açıkça ortaya koymaktadır. Tarım sektöründe yaşanan bu üretim krizi, yalnızca bir fabrika ya da işletmeyle sınırlı olmayıp, ülke genelinde tarımsal sürdürülebilirliği tehdit eden sistemsel bir yönetişim problemine işaret etmektedir.

Türkiye'nin tarım politikalarının verimlilik, planlama ve üretici refahı ekseninde yeniden yapılandırılması; kamu iştiraklerinin yönetiminde şeffaflık, hesap verebilirlik ve sendikal diyalogun esas alınması gerekmektedir. Aksi halde, bu tür krizler yalnızca üretimi değil, gıda arz güvenliğini ve kırsal ekonominin sürdürülebilirliğini de olumsuz etkileyecektir.

Bu nedenlerle, Gübretaş A.Ş.'deki grevin nedenleri, Tarım Kredi Kooperatifleri'nin tedarik zincirinde ortaya çıkan aksamalar, kamu kaynaklarının kullanımındaki şeffaflık sorunları, çiftçilerin yaşadığı mağduriyetler ve tarımsal üretime etkilerinin tüm yönleriyle araştırılması; gelecekte benzer krizlerin önlenmesine yönelik kalıcı politika önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğü'nün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.