Turizm sektöründe çalışan işçilerin karşılaştığı sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Turizm sektöründe çalışan işçilerin maruz kaldığı yapısal sömürü düzeninin, dinlenme hakkı başta olmak üzere temel sosyal ve anayasal haklarının yasal düzenlemeler yoluyla nasıl geriletildiğinin, sektörel eşitsizlikler ve kayıt dışı çalıştırma koşullarının nedenlerinin ve sonuçlarının kapsamlı biçimde incelenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM Içtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri gereğince Genel Kurul gündemine alınmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Türkiye ekonomisinin lokomotif sektörlerinden biri olarak sunulan turizm, her yıl milyarlarca dolarlık döviz girdisi ve istihdam katkısıyla övülürken, bu sektörün arka planında çalışan emekçilerin yaşadığı ağır sömürü düzeni sistematik biçimde görünmez kılınmaktadır. Mevsimlik istihdam modeli nedeniyle yılın büyük kısmında işsiz ve gelirsiz kalan turizm işçileri, çalıştıkları dönem boyunca düşük ücretlere, günde 12-14 saate varan uzun mesailere ve fazla çalışmanın karşılığını almadan yaşamaya mahkum edilmektedir. Haftalık izin ve dinlenme hakları fiilen yok sayılmakta, fazla mesai ücreti ödenmemekte, hafta tatilleri kullandırılmamakta; yaygın şekilde sigortasız ve kayıt dışı çalıştırılmaktadırlar. Barınma ve beslenme olanakları da son derece yetersizdir. Birçok otel personeli sağlıksız, kalabalık, denetimsiz ve güvencesiz lojman koşullarında barınmak zorunda bırakılmakta; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri alınmaksızın, yoğun ve tehlikeli koşullarda görev yapmaktadırlar. Kadın turizm emekçileri bu tablonun içinde çok daha ağır biçimde ezilmektedir. Cinsiyet temelli ayrımcılık, hamilelik döneminde işten çıkarılma, yöneticilik pozisyonlarına erişememe, taciz, mobbing ve cinsel sömürü gibi çoklu ayrımcılık biçimlerine maruz kalmakta, başvuru yapacakları mekanizmalar ya hiç bulunmamakta ya da işlememektedir. Buna ek olarak, sendikal örgütlenme girişimleri fiilen bastırılmakta; işçilerin haklarını aramaları engellenmekte, korku ve güvencesizlik içerisinde seslerini yükseltmeleri imkânsız hâle getirilmektedir.

Metnin tamamını göster (4 paragraf daha)Metni kısalt

Göçmen ve mülteci işçiler ise çok daha düşük ücretlerle, tamamen sigortasız ve hak güvencesinden yoksun şekilde çalıştırılmakta; bu durum hem insan hakları ihlaline hem de yerli işçilerin ücret ve çalışma koşullarının aşağı çekilmesine neden olmaktadır. Tüm bu yapısal sömürü biçimleri yetmezmiş gibi, 9 Temmuz 2025 tarihinde Meclis'te kabul edilen bir düzenlemeyle turizm sektöründe çalışan işçilerin haftada bir gün olan, 24 saatlik kesintisiz izin hakkı 11 güne 1 gün şeklinde "esnetilmiş" ve açık bir hak gasbı yasalaştırılmıştır. Bu düzenleme, Anayasa'nın 50. maddesiyle güvence altına alınan dinlenme hakkını ve 10. maddede yer alan eşitlik ilkesini ihlal etmekte; işçileri sektörel ayrımcılığa ve kuralsızlaştırılmış bir çalışma rejimine mahkum etmektedir.

Söz konusu düzenleme yalnızca bir haftalık izin değişikliği değil, sosyal devlet ilkesine açıkça meydan okuyan, sermaye lehine emeğin tüm temel haklarını geriletmeye yönelik bütünlüklü bir adımdır. Yıllık izinlerin fiilen parçalanması, gece çalışması sınırlarının aşılması ve sosyal hakların adım adım "esneklik" adı altında aşındırılması, yalnızca turizm emekçilerini değil tüm işçi sınıfını tehdit etmektedir.

Bu nedenle, turizm sektöründe çalışan işçilerin uğradığı hak kayıplarının, ağırlaşan çalışma koşullarının, kadın işçilerin karşı karşıya olduğu özgül ayrımcılık biçimlerinin, göçmen emeğinin sömürülmesinin ve son yasal düzenlemelerin sosyal devlet ilkesine aykırılık taşıyan yönlerinin tüm boyutlarıyla araştırılması, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kamusal sorumlulukla ele alınması ve insan onuruna yaraşır çalışma koşullarının sağlanması için gerekli düzenlemelerin tespit edilmesi zorunludur.

13 BEN