Turizm sektöründe çalışan kişilerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'de turizm sektörü her yıl rekor gelir ve ziyaretçi sayılarıyla büyüme gösterirken, bu devasa zenginliğin ortaya çıkarılmasında emek veren yüz binlerce turizm emekçisinin ağır çalışma koşulları, barınma krizleri, güvencesizlik, kadın emeği eşitsizliği ve sendikasızlaştırma politikalarıyla baş başa bırakıldığı aşikârdır. Turizm emekçilerinin insana yakışır iş ve yaşam koşullarına kavuşturulması, mevsimlik çalışanların sosyal güvenlik haklarının güvenceye alınması ve emek sömürüsünün yarattığı sorunların kapsamlı bir şekilde araştırılması amacıyla, Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü 'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Türkiye'de turizm sektörü, iktidar ve sermaye çevreleri tarafından yalnızca döviz girdisi, büyüme oranları ve kar marjları üzerinden değerlendirilmektedir. 15 Temmuz 2026'da yayınlanan Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü (UN Tourism/UNWTO) verileri esas alınarak hazırlanan raporlara göre Türkiye, 60,6 milyon uluslararası ziyaretçi ve 56,3 milyar doları aşan turizm geliriyle dünyanın en çok ziyaret edilen 4'üncü ülkesi olmuştur. Yine Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye 2025 yılını 65 milyar 230 milyon dolar turizm geliri ve 63,9 milyon ziyaretçi ile kapatmış, 2026 yılı için ise 68 milyar dolar gelir hedefi koymuştur. Yine TÜİK verilerine göre kişi başı gecelik ortalama harcama 100 dolara yükselmiştir. Ne var ki, hem TÜİK verilerinin ortaya koyduğu rekor gelirlerden hem de UN Tourism'in işaret ettiği küresel hareketlilikten turizm emekçilerinin payına düşen tek şey artan sömürü, derinleşen güvencesizlik ve yoksulluk olmuştur.

Turizm emekçilerinin büyük çoğunluğu yılda yalnızca 5-6 ay çalışabilmekte, yılın diğer aylarında ise işsizlik ve yoksullukla baş başa bırakılmaktadır. Mevsimlik çalışma modeli nedeniyle turizm emekçileri kıdem tazminatı, işsizlik ödeneği ve emeklilik haklarından mahrum kalmakta; yılın yarısını güvencesiz ve kayıtsız biçimde geçirmeye zorlanmaktadır. Haftalık 45 saatlik yasal çalışma sınırının fiilen ortadan kaldırıldığı, esnek çalışma, fazla mesai ücreti ödenmeksizin 12-16 saati bulan vardiyalar ve mobbing turizm sektörünün olağan çalışma tarzı haline gelmiştir.

Sektörde kat hizmetleri, mutfak ve servis gibi alanlarda yoğun olarak istihdam edilen kadın emekçiler; aynı işi yaptıkları erkek çalışanlara göre daha düşük ücret almakta ve güvencesizliğe daha fazla maruz kalmaktadır. Kreş ve çocuk bakım imkânlarının bulunmayışı, işyerinde taciz ve mobbing risklerine karşı koruyucu mekanizmaların işletilmemesi kadın emekçileri çalışma yaşamından soyutlamaktadır. Yine tırmanan fahiş kira fiyatları, turizm emekçileri açısından barınmayı temel bir hakkın ötesine taşımaktadır. Aldıkları maaşın neredeyse tamamı ev kiralarına dahi yetmeyen emekçiler, hijyenden uzak, yangın ve sağlık riski taşıyan bodrum katlarına veya konteyner kentleri andıran lojmanlarda yaşamaya mecbur bırakılmaktadır.

Tüm bu yaşanılanlar göz önünde bulundurularak, turizm başta olmak üzere tüm iş kollarında çalışan emekçilerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi, güvencesiz ve insan yaşamına aykırı uygulamaların ortadan kaldırılması; kadın, mülteci ve göçmen emekçilere yönelik mobbing, taciz ve ayrımcılığın önlendiği bir mekanizmanın oluşması ve sosyal devlet ilkesini önceleyen politikaların geliştirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması elzemdir.