Tarım sektöründe yaşanan ve çiftçilerin karşılaştığı sorunların nedenlerinin tüm boyutlarıyla araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Ahne Coh JAZGAN S Partile Meth Merk Edire Mu. 17 Ma. Garsapp M

GEREKÇE Tarım, yalnızca ekonomik büyümenin değil; gıda güvenliği, istihdam ve toplumsal refahın da temelini oluşturan stratejik bir sektördür. Ancak Türkiye'de tarım, son yıllarda yapısal sorunların derinleştiği çok yönlü bir krizle karşı karşıyadır.

Çiftçiler, hızla artan girdi maliyetleri (mazot, gübre, yem, ilaç vb.) karşısında zorlanmaktadır. 2024 yılı itibarıyla Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi yıllık yüzde ellinin üzerinde artmış bazı girdilerde bu artışlar yüzde yüzü bulmuştur. Buna rağmen açıklanan ürün alım fiyatları, üretim maliyetlerini dahi karşılamamaktadır. Üretici kazanamamakta, üretimden çekilmekte, kırsal yaşam giderek zorlaşmaktadır.

Ayrıca Türkiye, tohumdan gübreye, ilaçtan yeme kadar birçok stratejik tarımsal girdide dışa bağımlıdır. Bu durum dövizdeki dalgalanmalara karşı çiftçiyi kırılgan hale getirmekte, girdi maliyetlerinin her geçen gün artmasına yol açmaktadır.

2008 yılında 1,1 milyon olan kayıtlı çiftçi sayısı, 2021'de 512 bine düşmüştür. Bu, son 12 yılda yaklaşık %48 oranında çiftçi kaybı anlamına gelmektedir. Aynı dönemde, tarım alanları da ciddi biçimde daralmıştır. 2002'de 26,6 milyon hektar olan ekili-dikili alanlar, 2020 itibarıyla 23,4 milyon hektara gerilemiştir. 2,6-4 milyon hektarlık alanın sanayi, imar ve betonlaşmaya açılmasıyla kaybedildiği tespit edilmiştir. Ayrıca, yaklaşık 10 milyon hektar tarım alanı her yıl ekilmeden bırakılmaktadır.

Tarımsal üretimde planlama eksikliği devam etmektedir. Katma değeri yüksek, ihracat potansiyeli olan ürünler yerine düşük verimli desenlere yönelim hem üretici gelirini hem de ülke rekabetçiliğini zayıflatmaktadır. Türkiye, 2022 itibarıyla 28 milyar dolar tarım ihracatına karşılık 26 milyar dolarlık ithalat yapmış; dışa bağımlılığını sürdüren bir yapı ortaya çıkmıştır.

Tüm bu sorunlara rağmen tüketici de korunamamaktadır. Üreticiye düşük fiyata alınan ürünler, tüketiciye yüksek bedellerle ulaşmakta; sistem hem üreticiyi hem tüketiciyi mağdur etmektedir. Mevcut destek politikaları ise uzun vadeli ve bilimsel bir planlama yerine, kısa vadeli teşviklere indirgenmiştir.

Çiftçinin üretimden çekilmesi, tarım alanlarının kaybı, ekilmeyen toprakların artışı, dışa bağımlılık ve tüketici mağduriyeti, tarımda sürdürülebilirlikten uzaklaşıldığını açıkça göstermektedir. Bu nedenle, TBMM bünyesinde bir Araştırma Komisyonu kurulması; tarımın yapısal sorunlarını bütüncül bir yaklaşımla ele almak ve sürdürülebilir, adil ve verimli bir tarım politikası oluşturmak açısından büyük önem taşımaktadır.

CRUP BASKANLE