Cezaevlerindeki sağlık hizmetlerine yönelik iddiaların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Mahpusların sağlık hizmetlerine erişimi, yalnızca bireysel değil, kamusal bir sorumluluktur. Anayasa'nın 17. maddesi kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağını, kimsenin insan onuruna aykırı muameleye maruz bırakılamayacağını açıkça hüküm altına alırken, 56. maddesi ise devletin herkesin sağlık hizmetlerinden faydalanmasını sağlamakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Bu hükümler uyarınca, bir mahpusun özgürlüğü kısıtlanmış olsa dahi, sağlık hakkı ortadan kalkmaz; aksine, bu hak devletin aktif koruma yükümlülüğü altına girer. Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 11. maddesi, hastaların sağlık hizmetlerinden insan onuruna yaraşır biçimde yararlanma hakkını güvence altına alırken, Türk Tabipleri Birliği'nin Etik İlkeleri ve Dünya Tabipler Birliği'nin Cenevre Bildirgesi de hekimlerin mesleklerini hiçbir biçimde ayrımcılığa, baskıya veya insan onuruna zarar verecek uygulamalara alet etmemesi gerektiğini belirtmektedir.

Uluslararası düzeyde ise Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3. maddesi, kimsenin işkence ve kötü muameleye maruz bırakılamayacağını hükme bağlamaktadır. Avrupa İşkencenin Önlenmesi Komitesi (CPT), hasta mahpusların sağlık hizmeti alırken kelepçeli tutulmasını "gereksiz ve aşağılayıcı" bir uygulama olarak değerlendirmekte, yalnızca çok özel güvenlik gerekçeleriyle ve istisnai olarak başvurulabileceğini vurgulamaktadır. Birleşmiş Milletler Mahpuslara Muameleye Dair Asgari Standart Kurallar (Nelson Mandela Kuralları) da sağlık hizmetine erişimde ayrımcılığı yasaklamakta ve mahpusların sivil hastalarla eşit muamele görmesi gerektiğini belirtmektedir.

Ancak uygulamada, Türkiye'de tutuklu ve hükümlülerin büyük çoğunluğu hastane sevkleri sırasında ve tedavi odasında bile kelepçeli tutulmakta, bazı durumlarda muayene ve tedaviyi reddetmek zorunda bırakılmaktadır. Bu durum sağlık hizmetinin niteliğini düşürmekte, hekim ile hasta arasında güven ilişkisini zedelemekte, psikolojik baskı yaratmakta ve hastaların tedaviden kaçınmasına yol açmaktadır. Bu uygulama, aynı zamanda ceza infaz sisteminin sağlık hakkı üzerindeki keyfi yetki kullanımına işaret etmekte ve hak temelli ceza infaz

Nemiye Boz'un yaşadığı olay bu bağlamda münferit değil, sistematik bir sorunun parçasıdır. Bu nedenle, Türkiye'de cezaevlerinde tutulan mahpuslara yönelik kelepçeli muayene ve tedavi uygulamalarının boyutlarının ve insan hakları ile hukuk devleti ilkeleri karşısındaki durumunun bütün yönleriyle araştırılması, insan onuruna yakışır sağlık hizmetinin mahpuslar için de sağlanması amacıyla bir Meclis araştırması açılması elzemdir.