Orman yangınlarının nedenlerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Özellikle bu yaz Haziran ayından beri devam eden ve bugün dahi pek çok yerde eş zamanlı olarak artan orman yangınları, ülkenin her yerini yangın yerine çevirmiştir. 2025 yazında Türkiye genelinde meydana gelen orman yangınları; İzmir'in Seferihisar, Menderes, Kuyucak, Doğanbey ve Ödemiş ilçeleri, Bursa ve Karabük'ün dağlık alanları, Sakarya'nın Taraklı, Bilecik'in Gölpazarı, Eskişehir'in Seyitgazi, Antalya'nın Aksu, Muratpaşa, Manavgat, Alanya ve Gazipaşa ilçeleri, Manisa'nın Akhisar, Kula, Saruhanlı ve Ahmetli ilçeleri, Tekirdağ'ın Şarköy ve Gelibolu hattı, Diyarbakır'ın Lice, Silvan ve Çüngüş ilçeleri, Hatay'ın Dörtyol, Mersin ve Adana kıyı ve iç kesimleri, Aydın'ın Kuşadası, Didim ve Söke ilçeleri, Balıkesir'in Burhaniye, Ayvalık ve Havran, Muğla'nın Bodrum, Marmaris ve Milas ilçeleri ile Şanlurfa, Mardin, Ankara, İstanbul ve Çanakkale gibi çok sayıda il ve ilçede etkili olmuştur.

Eskişehir'de 11 orman emekçisinin hayatını kaybetmesi, Bursa'da günlerdir süren ve şehir merkezine kadar ilerleyen yangınlar sadece yangına müdahale kapasitesinin yetersizliğini değil, aynı zamanda yangınlara hazırlık ve önleme stratejilerinin eksikliğini de gözler önüne sermiştir. Türkiye'nin dört bir yanında yaşanan yangınların büyük bölümü benzer nedenlerle gerçekleşmekte, benzer teknik ve idari eksikliklerle daha da büyümekte ve benzer biçimde etkisizleşen müdahaleler nedeniyle yıkıcı sonuçlara yol açmaktadır.

Uydu destekli erken uyarı sistemlerinin devreye sokulmaması, ormanlar arası yangın koridorlarının oluşturulmaması, yangın ekipmanlarının yetersizliği, havadan müdahale araçlarının azlığı ve geç devreye girmesi, orman işçilerinin çalışma koşullarının iyileştirilmemesi gibi nedenler, yıllardır bilinen ancak çözüm üretilmeyen temel sorunlar arasında yer almaktadır. Öte yandan, yangınların ardından ortaya çıkan imar planı değişiklikleri, yanan alanların turizme ya da madenciliğe açılması, yangınların yalnızca doğal değil, politik ve ekonomik boyutları da olduğunu göstermektedir. Özellikle bu bağlamda yasal koruma eksiklikleri, denetimsizlik ve rant politikaları kamuoyunda ciddi kaygılara neden olmaktadır.

Yaz boyunca devam eden yangınlarda hava desteği zamanında sağlanamamakta, ekiplerin yönlendirilmesinde koordinasyon sorunları yaşanmakta ve çok sayıda can kaybı ile büyük ormanlık alanlar geri dönüşü olmayan şekilde yok olmaktadır. Yangınla mücadele stratejilerinin güncellenmemesi, yerel yönetimlerin sürece etkin biçimde dahil edilmemesi ve katılımcı, şeffaf bir acil eylem planının bulunmaması, orman yangınlarının sıkça yaşandığı ülkelerle uluslararası işbirlikleri ve yeni önlem ve müdahale modelleri için ciddi girişimlerin yapılmaması, uluslararası standartlarla tam uyumlanma noktasında politika ve ayrılan kaynakların yetersizliği gibi nedenler, yangınların etkisini, boyutunu ve sürelerini katbekat artırmaktadır.

Bu kapsamda;

• Orman yangınlarına yönelik önleme, müdahale ve sonrası rehabilitasyon süreçlerinin tüm boyutlarıyla araştırılması,

• Türkiye'nin teknik donanım ve planlama kapasitesindeki eksikliklerin ortaya konulması,

• Yangın sonrası ormanlık alanların statüsünün korunmasına yönelik yasal güvencelerin değerlendirilmesi,

• Yanan orman alanlarının rant projelerine açılmasının önlenmesi için alınması gereken yasal ve idari önlemlerin belirlenmesi,

• Havadan müdahale kapasitesinin artırılması, insansız hava araçlarının kullanımı ve uydu destekli erken uyarı sistemlerinin entegrasyonunun değerlendirilmesi,

• Orman köylülerinin, yerel halkın ve orman emekçilerinin yangınla mücadelede rolünün ve destekleme mekanizmalarının güçlendirilmesi,

• Uluslararası iş birliklerinin güçlendirilmesi ve uluslararası standartlara uyumlanma noktasında ek kaynaklar ayrılması, organizasyon yapılması ve gerekli girişimlerde bulunulması,

• İklim krizinin etkisiyle birlikte yangınların sıklığının artacağı öngörüsüyle acil ve sürdürülebilir bir eylem planı oluşturulması, amacıyla, Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. 18 Sart