Orman yangınlarının nedenlerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Son yıllarda orman yangınlarının sayısı ve etkilediği alan bakımından dikkat çekici bir artış yaşanmaktadır. 2022 yılında 2.160 yangında 12.799 hektar, 2023 yılında 2.579 yangında 15.520 hektar, 2024 yılında ise 3.797 yangında 27.485 hektar alan zarar görmüştür. Geçtiğimiz yıl ise 3.224 yangında 81 bin hektarın üzerinde orman alanı etkilenmiştir. Bu veriler, iklim değişikliğine bağlı olarak artan sıcaklık, kuraklık ve rüzgâr rejimindeki değişimlerin yangın riskini yapısal biçimde yükselttiğini ortaya koymaktadır.

Ormanlar aynı zamanda önemli karbon yutak alanlarıdır ve atmosferdeki karbon emisyonunun dengelenmesinde kritik rol oynamaktadır. Ancak artan yangınlar bu kapasiteyi zayıflatmakta; yangınlar sırasında atmosfere salınan yüksek miktardaki karbon, küresel iklim krizini daha da derinleştirmektedir. Bu yönüyle orman yangınları, yalnızca ekolojik bir kayıp değil, aynı zamanda iklim değişikliğini hızlandıran bir faktör haline gelmektedir.

Öte yandan yangınların önemli bir bölümünün ihmal, dikkatsizlik ve kasıt kaynaklı olması; bir kısmının ise çıkış nedeninin tespit edilememesi, önleyici mekanizmaların etkinliği konusunda ciddi soru işaretleri doğurmaktadır. Yangınlar yalnızca bitki örtüsünü değil, orman ekosistemini ve yaban hayatını da tahrip etmekte, birçok tür için geri dönüşü olmayan habitat kayıplarına yol açmaktadır. T. E3. ST. M.

Ülkemizde son yıllarda meydana gelen büyük ölçekli yangınların sosyo-ekonomik etkileri/ dikkat çekicidir. Nitekim İzmir, Bilecik ve Manisa illerinde yaşanan yangın afetleri sonçula la

GRUP BASKANLE

çok sayıda konut, işyeri ve ahır zarar görmüş; afetzede vatandaşlara barınma, taşınma ve eşya yardımı kapsamında toplam 21 milyon 603 bin 400 TL ödeme yapılmıştır. Bu tablo, yangınların yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ciddi bir ekonomik ve sosyal maliyet oluşturduğunu göstermektedir.

Diğer yandan geçtiğimiz yıl 23 Temmuz'da meydana gelen büyük orman yangınında 5'i orman işçisi, 5'i AKUT gönüllüsü olmak üzere toplam 10 vatandaşımızın hayatını kaybetmesi, yangınlarla mücadelenin insani boyutunu açık biçimde ortaya koymuştur. Bu kayıplar, müdahale kapasitesi, koordinasyon ve risk yönetimi süreçlerinin yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.

Yangınla mücadelede kullanılan hava araçlarının önemli bir bölümünün kiralama yöntemiyle temin edilmesi, operasyonel süreklilik ve stratejik kapasite açısından tartışmalı bir alan oluşturmaktadır. Sezonluk kiralama modeli, uzun vadeli planlama eksikliklerine ve kritik anlarda hazır bulunurluk sorunlarına yol açabilmektedir. Bu nedenle yangın söndürme filosunun kamuya ait, sürekli hazır ve sürdürülebilir bir kapasite olarak yapılandırılması giderek daha fazla önem kazanmaktadır.

Ayrıca insansız hava araçları (IHA), gözetleme kuleleri ve erken uyarı sistemlerinin ülke genelindeki yaygınlığı ve etkinliği de kamuoyunda tartışma konusudur. Yangınların erken tespiti ve hızlı müdahale kapasitesi, zararların azaltılması açısından belirleyici önemdedir. Bu kapsamda; orman yangınlarının iklim değişikliği ile ilişkisi ve artış eğilimlerinin bilimsel veriler ışığında değerlendirilmesi, ormanların karbon yutak kapasitesindeki kayıpların iklim krizi üzerindeki etkilerinin ortaya konulması ve yangınların ekosistem ile yaban hayatı üzerindeki tahribatının kapsamlı biçimde incelenmesi gerekmektedir.

Bunun yanında yangın söndürme filosunda uygulanan kiralama modelinin etkinliği ve mali boyutunun analiz edilmesi, hava araçları, IHA ve erken uyarı sistemlerinin yeterliliğinin değerlendirilmesi ile önleyici politikalar ve kurumsal kapasitenin bütüncül şekilde ele alınması önem arz etmektedir.

Yangın sonrası rehabilitasyon, ağaçlandırma ve ekosistem restorasyonu süreçlerinin bilimsel temelde incelenmesi ve uygulama etkinliğinin değerlendirilmesi de sürdürülebilir orman yönetimi açısından zorunluluk taşımaktadır.

Tüm bu alanlarda mevcut sistemin eksikliklerinin tespit edilmesi, kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi ve iklim değişikliği ile uyumlu, bilim temelli ve sürdürülebilir bir orman yönetim modelinin geliştirilmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir Araştırma Komisyonu kurulmasını gerekli ve faydalı görmekteyiz.