Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri başta olmak üzere Türkiye'deki tekstil sektörünün mevcut durumunun ve yaşanan sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Türkiye ekonomisinin önemli sektörlerinden biri olan tekstil ve hazır giyim sanayi, özellikle son on yılda Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinde bölgesel kalkınmanın ve genç istihdamının en önemli dayanaklarından biri haline gelmiştir. Devletin teşvik politikaları, organize sanayi bölgelerinin kurulması ve genç işgücünün bolluğu sayesinde Diyarbakır, Malatya, Adıyaman, Şanlıurfa ve Mardin gibi illerde binlerce kişiye iş imkânı doğmuştur. Bu sektör, sadece ekonomik büyümenin değil, aynı zamanda sosyal istikrarın da temel taşlarından biri olarak görülmüştür. Ancak son dönemde tekstil sektöründe yaşanan gelişmeler kaygı vericidir. İstanbul merkezli büyük markalar - LC Waikiki, Koton, DeFacto başta olmak üzere - artan işçilik maliyetleri, yüksek enerji giderleri ve döviz kuru baskısı nedeniyle üretimlerini Mısır ve benzeri düşük maliyetli ülkelere kaydırmaya başlamıştır. Mısır'da işçilik maliyetinin Türkiye'ye oranla 4-5 kat daha ucuz olması ve ticaret anlaşmalarıyla sağlanan vergi avantajları, bu markaları üretim üslerini dışarıya taşımaya yöneltmiştir. Bu durum, Türkiye'de özellikle emek yoğun fason üretim yapan küçük ve orta ölçekli işletmeleri doğrudan etkilemektedir. Bu durumun araştırılması amacıyla gerekli politika ve denetim mekanizmalarının belirlenmesi için Anayasanın 98. ve Iç Tüzüğün 104. ve 105. Maddeleri gereğince Meclis Araştırması için gereğini arz ve talep ederiz.
GEREKÇE
Diyarbakır Tekstil İhtisas Organize Sanayi Bölgesi, kuruluşunda 70 fabrika ve 12 bin kişilik istihdamla övünülürken, bugün fabrikaların önemli bir kısmı kapanmış, istihdam 5 bin civarına gerilemiştir. Malatya'da deprem felaketi sonrası fabrikaların bir bölümü yeniden ayağa kalkamadan kapılarına kilit vurmuş, işsizlik artmıştır. Adıyaman ve Şanlıurfa'da da benzer şekilde işten çıkarmalar binlerce aileyi etkilemiştir. Bağımsız sendikaların verilerine göre yalnızca son bir yılda bölgede yaklaşık 10 bin işçi işsiz kalmıştır.
Metnin tamamını göster (9 paragraf daha)Metni kısalt
Mardin'in Midyat ilçesi özelinde ise tablo daha da çarpıcıdır. İlçede yaklaşık 350 atölyede 17 bin kişi çalışmakta, bu sayı Midyat'ın en önemli istihdam kaynağını oluşturmaktadır. Ancak büyük markaların siparişleri azalttığı, pazarın Mısır ve Körfez ülkelerine kaydığı görülmektedir. İşverenler, sipariş olmaması nedeniyle yılbaşına kadar birçok atölyenin kapanabileceğini, on binlerce kişinin işsiz kalma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu dile getirmektedir. Midyat'ın genç nüfusu için hayati önemde olan bu sektörün çökmesi, sadece ekonomik değil, sosyal sorunları da beraberinde getirecektir. İşsiz kalan gençlerin göç etmesi, kayıt dışı işlerde çalışması ya da kötü alışkanlıklara yönelmesi riskleri ciddi şekilde artmaktadır.
Öte yandan Türkiye genelinde de tablo olumsuzdur. 2025 yılının ilk çeyreğinde tekstil sektöründe 2.000'in üzerinde firma kapanmış veya faaliyetini durdurmuş, yaklaşık 35 bin kişi işsiz kalmıştır. Son bir yıldaki toplam istihdam kaybı 300 bine yaklaşmıştır. Bu, sektörün yalnızca bölgesel değil, ulusal ölçekte kriz yaşadığını göstermektedir. Meclis araştırmasıyla incelenmesi gereken başlıca konular şunlardır:
1. Doğu ve Güneydoğu'daki mevcut tekstil yatırımlarının durumu ve istihdam kaybının boyutu,
2. Üretimin Mısır ve benzeri ülkelere kaymasının nedenleri ve sonuçları,
3. Devletin mevcut teşvik politikalarının yeterliliği,
4. Kapanan işletmelerin kapanma nedenleri ve yeniden üretime kazandırılma imkanları,
5. İşçilerin yaşadığı ekonomik ve sosyal sorunlar,
6. Bölgesel kalkınma ve genç istihdamı açısından alınması gereken tedbirler. Bu araştırmanın sonucunda hazırlanacak rapor, bölgedeki tekstil sanayinin korunması, güçlendirilmesi ve genç istihdamının sürdürülebilirliği için yol haritası olacaktır. Ayrıca Türkiye'nin üretim gücünün dış ülkelere kaymasını engellemek ve dış ticaret dengesini korumak açısından da kritik öneme sahiptir.
Tüm bu nedenlerle, Doğu ve Güneydoğu Anadolu başta olmak üzere Türkiye'deki tekstil sektörünün mevcut durumunun ve sorunlarının araştırılması amacıyla bir Meclis Araştırması açılması gerekmektedir.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.