Hakkari ve benzer bölgelerde taşımalı eğitim sisteminde yaşanan aksaklıkların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Anayasa'nın 42. maddesi uyarınca "Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz." hükmü ile eğitim hakkı güvence altına alınmıştır; ilgili Bakanlık ve kurumlarının bu hakkın fiilen sağlanması yönünde pozitif yükümlülükleri bulunmaktadır. Bu anayasal yükümlülük doğrultusunda Milli Eğitim Bakanlığı; taşımalı eğitim başta olmak üzere eğitime erişimi güvence altına alan düzenlemeler ve uygulama mekanizmaları vasıtasıyla, eğitime erişimi engelleyen tüm fiili ve idari eksiklikleri gidermekle sorumludur. Ancak Kilimli köyü örneğinde ve benzer vakalarda sahada gözlemlenen uygulamalar, mevzuatta öngörülen amaçların fiilen uygulanmadığını; ihale süreçleri, taşıyıcı temini, bütçe/ödenek eksiklikleri ve idari koordinasyon problemleri gibi alanlarda boşluklar bulunduğunu göstermektedir. Bu durum, taşımalı eğitim sisteminde yapısal bir başarısızlığa işaret etmekte ve münferit bir vaka olarak geçiştirilemeyecek düzeydedir.

Millî Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim esasları ile ulusal mevzuatın amaçları, coğrafi, ekonomik ve yapısal dezavantajlar nedeniyle eğitime erişimi risk altında olan öğrencilerin güvenli bir şekilde okula ulaşmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Kilimli köyü örneğinde yaşananlar bu amaçlarla çelişmekte, yönetmelik hükümlerinin sahada uygulanmasında ciddi yetersizlikler ve denetimsizlik bulunduğunu göstermektedir. Bakanlığın ilgili mevzuata uygun hareket edip etmediğini ve sahadaki başarısızlığın nedenlerini açıklaması gerekmektedir.

Uluslararası yükümlülükler açısından Türkiye, BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi gibi metinlerle eğitime erişimi sağlama yükümlülüğünü kabul etmiştir. Bu sözleşmelerin ruhu, eğitimin erişilebilir, kabul edilebilir ve uygun olması gerektiğini; devletlerin coğrafi engeller sebebiyle eğitime erişimin fiilen imkânsız hâle gelmesine karşı pozitif tedbirler almasını gerektirir. Taşımalı eğitimdeki aksama, uluslararası yükümlülükler bakımdan da değerlendirilmelidir.

Eğitim-Sen ve benzeri meslek kuruluşlarının Hakkâri ve yerel sahada yaptıkları tespitler, taşımalı eğitimdeki aksaklıkların sistemik nitelikte olduğunu, ihale ve organizasyon süreçlerinde eksiklikler bulunduğunu, öğretmen ve öğrencilerin güvenliğinin tehlikeye atıldığını ve kalıcı politika müdahaleleri gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu uyarılar,. Bakanlığın yalnızca olay bazlı müdahalelerle yetinmemesi; kapsamlı, maliyetlendirilmiş ve denetlenebilir çözümler üretmesi gereğini göstermektedir.

Sağlık, eğitim ve sosyal bilimler alanındaki çalışmalar, güvenli ve düzenli ulaşım sağlanmadığında öğrenci devamsızlığının arttığını, öğrenme kaybı ve psiko-sosyal zararların ortaya çıktığını göstermektedir. Bu nedenle taşımalı eğitimdeki aksaklıklar; eğitim hakkının korunması, çocuk sağlığı ve toplumsal eşitlik açısından acil müdahale gerektiren insan hakları meselesidir. Meclis'in bu çerçevede kısa, orta ve uzun vadeli, maliyetlendirilmiş ve denetlenebilir bir eylem planını kamuoyuna sunması zorunludur.

Bu nedenle, Kilimli köyü örneği üzerinden Hakkâri ve benzeri bölgelerde yaşanan sorunların tüm yönleriyle araştırılması, çözüm önerilerinin geliştirilmesi ve 21. yüzyılda öğrencilerin at sırtında eğitime erişmek zorunda bırakıldığı bu utanç tablosunun ortadan kaldırılması amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını ve Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.