Elektrik ve doğalgaz fiyatlarındaki son yıllarda gerçekleşen artışın vatandaşlar üzerindeki etkilerinin araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Son yıllarda elektrik ve doğalgaz fiyatlarındaki artışın vatandaşların yaşam maliyetleri üzerindeki etkilerinin, mevcut enerji destek programlarının yeterliliğinin ve uygulamadaki sorunların tespit edilmesi; vatandaşlarımızın enerjiye erişim hakkının sosyal devlet ilkesi çerçevesinde güvence altına alınması için alınabilecek önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, TBMM Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz.
GEREKÇE
Türkiye'de elektrik ve doğalgaz fiyatlarındaki artış, son yıllarda hane halkı bütçelerini ciddi biçimde zorlamaktadır. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından açıklanan tarifelere göre, 2022-2025 döneminde mesken abone gruplarında elektrik birim fiyatları kademeli olarak artmıştır. Bu süreçte, enerji maliyetlerindeki küresel artış ve döviz kuru hareketleri nedeniyle enerji fiyatları genel düzeyinde önemli bir yükseliş yaşanmıştır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın Kasım 2024 verilerine göre, Türkiye'de mesken aboneleri için düşük tüketim kademesinde kullanılan elektriğe devlet tarafından %60, yüksek tüketim kademesinde ise %40 oranında destek sağlanmaktadır. Aynı dönemde doğalgazda da ortalama %63 oranında kamu sübvansiyonu uygulanmıştır. Bakanlık, 2024 yılının ilk on bir ayında elektrik ve doğalgaz faturalarına toplam 314 milyar Türk Lirası tutarında kamu desteği verildiğini açıklamıştır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yürütülen Elektrik Tüketim Desteği Programı ise halen devam etmektedir. Bu kapsamda, sosyal yardım sistemine kayıtlı hanelere aylık tüketim miktarına göre;
Metnin tamamını göster (6 paragraf daha)Metni kısalt
1. 2 kişilik hanelere 75 kWh,3 kişilik hanelere 100 kWh,4 kişilik hanelere 125 kWh,5 ve üzeri kişilik hanelere desteği sağlanmaktadır.
Ayrıca, kronik hastaların bulunduğu hanelerde hasta başına 150 kWh ek destek uygulanmaktadır. Bu destek doğrudan elektrik faturalarına yansıtılmakta, hak sahipleri PTT aracılığıyla da faydalanabilmektedir.
Bununla birlikte, mevcut destek uygulamaları toplumun sınırlı bir kesimini kapsamaktadır. Elektrik tüketim desteğinden yalnızca sosyal yardım sistemine kayıtlı aileler yararlanabilmekte; asgari ücret düzeyinde ya da biraz üzerinde geliri olan fakat enerji maliyetleri altında ezilen yüzbinlerce hane bu sistemin dışında kalmaktadır.
Ayrıca, EPDK tarafından 1 Nisan 2025'te yürürlüğe konan yeni düzenleme ile elektrik ve doğalgaz faturalarında "devlet katkısı" kalemi görünür hale getirilmiştir. Bu düzenleme şeffaflık açısından olumlu olmakla birlikte, destek tutarlarının gelir düzeyine veya bölgesel iklim farklılıklarına göre farklılaştırılmaması, sosyal politika açısından önemli bir eksikliktir. Türkiye'de henüz "enerji yoksulluğu" kavramı mevzuatta tanımlanmamış; bu konuda ulusal bir ölçüt veya veri tabanı oluşturulmamıştır. Oysa Avrupa Birliği ülkelerinde hane gelirinin %10'unu aşan enerji harcaması "enerji yoksulluğu" göstergesi kabul edilmekte, kamu politikaları buna göre şekillendirilmektedir.
Bu tablo, ülkemizde enerjiye erişimin giderek gelir düzeyine bağlı hale geldiğini göstermektedir. Artan enerji maliyetleri, özellikle dar ve sabit gelirli vatandaşlarımız açısından yaşam kalitesini düşürmekte; bazı haneler temel ısınma ve aydınlanma ihtiyaçlarını bile karşılayamayacak duruma gelmektedir. Sosyal devlet ilkesinin gereği olarak, vatandaşların enerjiye erişiminin güvence altına alınması, mevcut destek programlarının kapsam ve etkinliğinin artırılması, gelir düzeyi ve iklim koşullarına göre kademelendirilmiş yeni destek modellerinin oluşturulması zorunludur.
Bu nedenle, elektrik ve doğalgaz fiyatlarındaki artışların hanehalkı üzerindeki etkilerinin, mevcut enerji destek programlarının kapsayıcılığı ve etkinliğinin, enerji yoksulluğu riskinin boyutlarının ve sosyal politika açısından alınması gereken önlemlerin bütüncül biçimde değerlendirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması büyük önem taşımaktadır.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.