Gıda israfının engellenmesi ve tarımsal kaynakların etkin, verimli ve sürdürülebilir kullanımı için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Gıda israfı, sadece ekonomik kayıplara değil; tarımsal sürdürülebilirliğe, çevresel dengenin bozulmasına ve toplum refahına doğrudan zarar veren çok yönlü bir sorundur. Gıda üretimi sırasında su, toprak, enerji kullanımı yoğunlaşmakta; israf bu kaynakların gereksiz şekilde tüketilmesine yol açmaktadır.

Küresel ölçekte, 2022 yılında yaklaşık 1,05 milyar ton gıda israfı tespit edilmiş; israfın %60'1 • evlerde, %28'i gıda hizmeti sektöründe ve %12'si perakende düzeyinde olmuştur. Tedarik zinciri boyunca (hasat sonrası, depolama, taşıma) ayrıca gıda kayıpları yaşanmaktadır. Eğer gıda kayıpları ve israf yüzde 50 oranında azaltılabilseydi, tarımsal sektörün sera gazı yükü azaltılabilir, açlıkla mücadelede ilerleme sağlanabilir, gıda fiyatları ve arz güvenliği düzene sokulabilirdi. Türkiye özelinde, hâlâ yaygın biçimde kullanılan veriler ışığında yıllık yaklaşık 23 milyon ton civarında gıda israfı yapılmaktadır. Hane halkı düzeyinde kişi başı israf miktarı 102 kg, evsel atık olarak çöpe giden miktar 8,7 milyon ton civarındadır. Başka kaynaklar ise toplam israfın 19-20 milyon ton düzeyinde olduğunu ileri sürmektedir. İstatistikler, israfın %61'inin evde, %26'sının gıda hizmeti sektörlerinde ve %13'ünün perakende alanında ortaya çıktığını göstermektedir. Tarladan sofraya olan kayıp ve israf miktarının 18-20 milyon ton aralığında olduğu da çeşitli meslek örgütleri tarafından belirtilmektedir. Günlük olarak yaklaşık 4,9 milyon ekmek israf edildiği gibi, gıda atıklarının çöplerdeki payı %52'ye kadar çıkmaktadır. Tüm bu göstergeler, üretim süreçlerinden tüketim alışkanlıklarına kadar sistemin her aşamasında verimsizlikler bulunduğunu ortaya koymaktadır. Gıda israfını önlemek için şu yaklaşımlar kritik önem taşımaktadır:

Üretim ve hasat sonrası süreçlerde soğuk zincir, lojistik ve depolama altyapısının iyileştirilmesi, Tedarik zincirinin her aşamasında kayıp ve fire oranlarının en aza indirilmesi, Tüketici bilinçlendirme kampanyaları, eğitim programları ile tüketim alışkanlıklarının dönüşümü, Kamu politikalarının, yerel yönetim programlarının, sivil toplumun iş birliğiyle yaygınlaştırılması, fazla üretim/ürünlerin değerlendirilmesi, bağış mekanizmalarının etkinleştirilmesi, Türkiye'nin tarımsal kaynaklarının etkin kullanımı, çevresel sürdürülebilirlik ve ekonomik verimlilik açısından; bu konuda Anayasa'nın 98, İçtüzüğün 104 ve 105. maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılmasını arz ederim.

Saygılarımla. 20 .10.2025

GRUP BAŞKANLE

• Gamze TASCIER Ancara 19Tcet Dinoer Mersin Fahri özKAN Virklareli diu. i"Drhen doner Adena "0 t=r Tam in1 Akcakan 16 Torler Ateş Bolu Ht silli jolexker sollo Eshiselur 1° Netin ILHAM Giselir Ma * Mehmet GUZELMANSe Hatay Ms 40.10 20 Hi Yalım Haliç Isparte 1923