Motokuryelerin iş güvenliği ve işçilik hakları başta olmak üzere yaşadığı sosyo-ekonomik sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Kuryelerin önemli bir bölümü sigortasız, ya da bağımsız çalışan statüsünde gösterilmekte, bu nedenle iş kazası ve meslek hastalığı durumlarında kuryeler, iş hukukunun sağladığı sigorta ve tazminat haklarından yararlanamamaktadır. Sivil toplum örgütlerinin raporlarına göre yalnızca 2024 yılında en az 63 moto kurye yaşamını yitirmiş, yüzlerce kurye yaralanmıştır. Kaza sonrası yaşanan mağduriyetler, işveren sorumluluğunun belirsizliği ve yetersiz denetimler nedeniyle artmaktadır. Çoğu kurye, ölümlü veya yaralanmalı iş kazası geçirmesi durumunda iş kazası tazminatı alamamakta; kazalar "trafik kazası" olarak işlem gördüğünden SGK koruması dışında kalmaktadır. Bu da hem kuryenin hem de kuryenin bakmakla yükümlü olduğu ailesinin geçim sıkıntısı yaşamasına sebep olmaktadır.

Kuryeler, "esnaf" veya "taşeron" statüsünde gösterildikleri için işçi olarak tanımlanmamakta, bu da kıdem, ihbar, yıllık izin ve sosyal güvenlik gibi temel haklardan yararlanmalarını engellemektedir. Avrupa Birliği ülkelerinde son yıllarda bu alana yönelik özel düzenlemeler yapılmış; platform çalışanları "işçi" kabul edilerek asgari ücret, sigorta, tatil ve tazminat haklarından yararlandırılmıştır. Türkiye'de de benzer bir düzenleme ihtiyacı açıktır.

Teslimat süresine göre belirlenen puan ve ceza sistemleri, çalışanlar üzerinde baskı oluşturmakta; kuryelerin dinlenme hakkını fiilen ortadan kaldırmakta ve kazaları artırmaktadır. Bu koşullar, moto kuryeliğin yüksek riskli bir iş kolu haline geldiğini göstermektedir. Ancak mevcut mevzuatta kuryelik, "çok tehlikeli işler" kapsamına açık biçimde dâhil edilmemiştir. Oysa 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na göre "çok tehlikeli" sınıfta yer alan işler, özel eğitim, koruyucu donanım ve denetim zorunluluğu taşımaktadır. Moto kuryelik, her gün aktif trafik içinde, yüksek hız ve zaman baskısı altında yürütülen bir iş olduğundan, bu kapsama alınması hem yasal hem de insani bir zorunluluktur.

Yukarıda izah edilen hususlar ışığında; kuryelerin yaşadığı sosyo-ekonomik sorunların, iş güvenliği ve işçilik hakları hususlarında karşılaşılan mağduriyetlerin ve bu alandaki yasal boşlukların tespiti ile bunlara ilişkin çözüm yollarının araştırılarak güvenli, adil ve insanca çalışma koşullarının oluşturulması amacıyla Anayasa'nın 98'inci maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü' nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederim. CA N X& VE CONO