Son dönemlerde artan zehirlenme vakalarının sebeplerinin tüm boyutlarıyla araştırılması ve toplum sağlığının iyileştirilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Bu vakaların bir bölümünde bakteriyel toksinler ve hijyen eksikliği belirleyici olurken; bazı olaylarda ise aile bireylerinin aynı anda ve şiddetli şekilde etkilenmesi; ağır metal, pestisit veya temizlik maddesi kaynaklı kimyasal kontaminasyon ihtimalini gündeme getirmiştir. Nitekim toksikoloji literatüründe ortaya konulduğu üzere, özellikle kurşun gibi ağır metallerin gıda zincirine toprak, su veya üretim süreçlerindeki hatalar yoluyla karışması ciddi akut ve kronik toksisiteye neden olmakta; sinir sistemi, kardiyovasküler fonksiyonlar ve hematopoetik süreçler üzerinde yıkıcı etki yaratmaktadır.

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nda izlenebilirlik, çapraz bulaşmanın önlenmesi, risk analizine dayalı kontrol mekanizmaları ve hijyen yükümlülükleri açıkça düzenlenmiş olmasına rağmen; kayıt dışı gıda üretiminin yaygınlığı, sokak satıcılarının büyük ölçüde denetim dışı kalması, restoran ve toplu yemek şirketlerinde depolama-sıcaklık kontrollerinin yetersizliği ve zabıta-bakanlık birimleri arasında koordinasyon eksikliği; mevcut mevzuatın caydırıcı ve koruyucu işlevinin tam anlamıyla çalışmadığını göstermektedir.

Tüm bu nedenlerle, artan zehirlenme vakalarının münferit hadiselere indirgenmesi mümkün değildir; konu, gıda güvenliği zincirinin bütününü ilgilendiren yapısal bir sorun olarak ele alınmalıdır. Dahası, bu tür, olaylar yalnızca halk sağlığı yönünden değil; turizm sektörü, dış ticaret ve ülkemizin uluslararası itibarı bakımından da olumsuz sonuçlar doğurma potansiyeli taşımaktadır.

Anayasa'nın 56'ncı maddesi devletin, herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını güvence altına alma ve bunu sağlamak için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğünü düzenlemekte olup; gıda güvenliğinin temini bu yükümlülüğün doğrudan kapsamındadır.

Bu çerçevede, son dönemde yaşanan zehirlenme vakalarının sebeplerinin teknik, tıbbi, kimyasal ve idari yönleriyle bütüncül biçimde incelenmesi; denetim süreçlerinin ve bakanlıklar arası koordinasyonun etkinliğinin değerlendirilmesi; sokak lezzetleri ve restoranlardaki risklerin haritalandırılması; ağır metal ve diğer kimyasal kontaminasyon ihtimallerinin bilimsel veriler ışığında araştırılması ve toplum sağlığının korunmasına yönelik yapısal iyileştirmelerin tespit edilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, TBMM Içtüzüğü'nün 104'üncü ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederiz.