Büyükşehir belediyeleri ile il ve ilçe belediyelerine yönelik mali uygulamaların araştırılarak kamu kaynaklarının verimli kullanılması için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi döneminde büyükşehir, il, ilçe ve belde belediyelerine yönelik mali uygulamaların, vergi ve SGK borçlarının tespiti, kamu bankalarından kullandırılan kredilerdeki kriterlerin ve yurt dışı kaynaklı kredi izinlerinde uygulanan farklılıkların incelenmesi; kamu kaynaklarının adil, şeffaf ve partizanlıktan uzak bir biçimde dağıtılıp dağıtılmadığının ortaya çıkarılması amacıyla, Anayasa'nın 98'inci maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. 06.01.2025

GEREKÇE

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmesinin ardından belediyelere yönelik mali işlemlerde ve finansman politikalarında ciddi dengesizlikler ve ayrımcı uygulamalar gündeme gelmiştir. Son yıllarda bazı büyükşehir, il, ilçe ve belde belediyelerinin SGK ve vergi borçlarının yüksek meblağlara ulaşmasına rağmen idari yaptırımlardan muaf tutulduğu, buna karşın muhalefet partisine mensup belediyelerin benzer borçlar nedeniyle hesaplarına haciz konulduğu, ihalelerde engellendiği veya ödenek kesintilerine maruz bırakıldığı yönünde yoğun kamuoyu tartışmaları yaşanmaktadır. Bu durum, kamu maliyesinde eşitlik ilkesinin ve Anayasa'nın 10'uncu maddesinde yer alan "kanun önünde eşitlik" esasının ihlali anlamına gelebilecek bir tablo ortaya koymaktadır.

Öte yandan, kamu bankalarının -özellikle Ziraat Bankası, Vakıfbank ve Halkbank'ın-belediyelere kullandırdığı kredi miktarlarının partizan bir çizgide dağıtıldığı yönünde iddialar bulunmaktadır. Bazı belediyelere kolaylıkla kredi tahsis edilirken, muhalefet belediyelerinin projeleri gerekçesiz biçimde reddedilmekte veya süreçler uzun süre sürüncemede bırakılmaktadır. Bunun yanında, yurt dışı finans kuruluşlarından kredi bulan bazı belediyelerin taleplerine Hükümet tarafından izin verilmemesi, merkezi idarenin yerel yönetimler üzerindeki mali vesayetinin aşırı biçimde genişlediği yönünde kaygılar oluşturmaktadır.

Belediyelerin gelir-gider dengesinin ve borçlanma kapasitelerinin objektif kriterlere göre belirlenmesi gerekirken, mevcut uygulamalar hem yerel yönetimlerin mali sürdürülebilirliğini hem de demokratik temsilin adil işlemesini tehdit etmektedir. Ayrıca, devlet bankaları üzerinden yürütülen kredi politikalarının "siyasi sadakat" temelinde şekillendiği iddiası, kamu maliyesine duyulan güveni zedelemektedir. Bu nedenle, büyükşehir, il, ilçe ve belde düzeyinde tüm belediyelerin vergi ve SGK borçları, kullandıkları iç ve dış krediler, Hazine garantili kredi taleplerinin kabul-red oranları ile kamu bankalarının belediyelere kullandırdığı kredilerin partisel dağılımı ve miktarları detaylı biçimde incelenmelidir.