9 Eylül 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile basit usulden gerçek usul vergilendirme kapsamına alınan bazı küçük esnaf ve sanatkarların yaşadığı sorunların tüm boyutlarıyla araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

• Katma Değer Vergisi mükellefi oldu.

• Düzenli defter tutmak zorunda bırakıldı.

• Yıllık gelir vergisi beyannamesi ile üçer aylık geçici vergi beyannamesi vermekle yükümlü oldu.

• Stopaj ve benzeri yükümlülüklerle karşı karşıya kaldı.

• e-Fatura, e-Defter ve e-Arşiv sistemlerine geçmek durumunda kaldı. Bu değişiklik, kamu otoritesi tarafından kayıt dışılığın azaltılması ve vergi gelirlerinin artırılması amacıyla savunulmaktadır. Ancak sahadan gelen güçlü itirazlar, uygulamanın özellikle küçük ölçekli işletmeler açısından ciddi sonuçlar doğurduğu sahada yaptığımız ziyaretlerde görülmüştür.

Basit usulde faaliyet gösteren esnafın önemli bir bölümü düşük ciro ve sınırlı kâr marjı ile ayakta durmaktadır. Gerçek usule geçiş; vergi, muhasebe, mali müşavirlik ve dijital altyapı giderleri nedeniyle sabit maliyetleri dramatik biçimde yükseltecektir. Bu artışın fiyatlara yansıması halinde vatandaş da etkilenecek, yansıtılamaması halinde ise işletmelerin sürdürülebilirliği tehlikeye girmiştir. Özellikle ileri yaştaki esnafın önemli kısmı dijital uygulamalara hâkim değildir sistemlerine geçiş için gerekli teknik ekipman, yazılım ve danışmanlık hizmetleri/ek anałiyet yaratacaktır. Ayrıca mevcut mali müşavir kapasitesinin kasa sürede yün hinlerce yeti rakamı karşılayıp karşılayamayacağı belirsizdir.

Artan maliyetler karşısında birçok küçük işletmenin faaliyetini sonlandırma ihtimali bulunmaktadır. Küçük esnafın kapanması yalnızca işletme sahiplerini değil; çalışanları, tedarikçileri ve hizmet sundukları mahalle halkını da doğrudan etkileyecektir. Yerel ekonomide zincirleme sonuçlar ortaya çıkabilecektir.

Büyükşehir sınırları içinde yer almakla birlikte nüfusu düşük köy ve kırsal mahallelerde faaliyet gösteren esnafın da gerçek usule tabi olması; fiilen benzer şartlarda çalışan bazı yerlerin kapsam dışında kalması nedeniyle eşitsizlik tartışmalarına yol açmaktadır. Düşük gelirli, müşteri potansiyeli sınırlı yerlerde faaliyet gösteren işletmeler için bu yük daha ağır hissedilecektir. Vergi tabanını genişletme amacı taşıyan düzenlemenin, tam tersine bazı işletmeleri kayıt dışına yönlendirme ihtimali bulunduğu ifade edilmektedir. Bu ihtimalin bilimsel ve nesnel verilerle incelenmesi gerekmektedir.

Bu nedenlerle;

• Düzenlemenin istihdama etkisi,

• Esnafın mali yapısına etkisi,.

• Fiyatlara ve enflasyona yansıması,

• Kapanabilecek işyeri sayısına ilişkin projeksiyonlar,

• Dijital ve muhasebesel altyapı yeterliliği,

• Kırsal ve merkez ilçeler arasındaki farklı sonuçları ayrıntılı biçimde araştırılmalı; kamu yararı açısından ortaya çıkabilecek riskler tespit edilmelidir.

Türkiye ekonomisinin omurgasını oluşturan küçük esnaf ve sanatkârların yaşayacağı olası kayıpların önceden belirlenmesi ve gerekli tedbirlerin alınması amacıyla Meclis'in denetim ve araştırma yetkisini kullanması büyük önem taşımaktadır. Bu gerekçelerle Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz.

PRUP BASKANLE