Esnafların yaşadığı sorunların tüm boyutlarıyla araştırılarak bu sorunlara yönelik bütüncül ve kalıcı çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'de esnaf ve sanatkârlar, ekonomik ve sosyal hayatın en önemli unsurlarından biri olmasına rağmen son yıllarda derinleşen ekonomik sorunlar, yüksek enflasyon, artan girdi maliyetleri ve finansmana erişimde yaşanan güçlükler nedeniyle ciddi bir var olma mücadelesi vermektedir. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin büyük çoğunluğunu oluşturan esnaf kesimi; bir yandan kira, elektrik, doğalgaz, vergi ve sosyal güvenlik primleri gibi sabit giderlerle karşı karşıya kalırken, diğer yandan alım gücündeki düşüşe bağlı olarak iş hacimlerinin daralması nedeniyle gelir kaybı yaşamaktadır. Bu durum, esnafın borçlanmasını artırmakta, işletmelerin kapanmasına ve istihdam kayıplarına yol açmaktadır. Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin (KOBİ) bankacılık sektörüne olan toplam borç stoku 6 trilyon 159 milyar 352 milyon TL'ye ulaşmıştır. Bankalara kredi borcu bulunan KOBİ sayısı 4 milyon 899 bin 324 olarak kaydedilirken, borçlarını vadesinde ödeyememeleri nedeniyle takibe alınan toplam alacak tutarı 185 milyar 465 milyon TL'ye yükselmiştir. Ödeme güçlüğü sebebiyle bankalar tarafından yasal takibe intikal ettirilen KOBİ sayısı ise 319 bin 899'dur.

Esnafın en önemli sorunlarından biri sosyal güvenlik sistemine ilişkindir. Uzun yıllardır dile getirilen prim gün sayısının düşürülmesine yönelik talepler, seçim dönemlerinde verilen sözlere rağmen kalıcı ve kapsayıcı biçimde hayata geçirilmemiştir. Mevcut uygulamada 9000 prim gün sayısı şartı aranırken 7200 prim günü dahi birçok esnaf için ulaşılması güç bir hedef haline gelmiş; düzensiz gelir yapısı nedeniyle primlerini aksatmak zorunda kalan esnaflar emeklilik hakkından fiilen uzaklaşmıştır.

Öte yandan esnafın krediye erişimi de önemli bir sorun alanı olarak öne çıkmaktadır. Bankalar tarafından uygulanan yüksek faiz oranları, ağır teminat koşulları ve kredi notu kriterleri, küçük esnafın finansman kaynaklarına ulaşmasını neredeyse imkânsız hale getirmiştir. Esnaf ve sanatkârlar için kurulduğu ifade edilen destek mekanizmaları ise ya yetersiz kalmaktadır. Nakit akışı bozulan, borcunu borçla çevirmek zorunda kalan esnaf; kredi kartları, bireysel krediler ve ticari krediler üzerinden giderek artan bir borç sarmalına sürüklenmektedir.

Iç talepte yaşanan daralma, vatandaşın alım gücünün düşmesi ve temel tüketim harcamalarının dahi kısıtlanması, esnafın satışlarını doğrudan etkilemiştir. Birçok sektörde günlük ciro giderleri karşılamaya yetmemekte, esnaf ayakta kalabilmek için ya işletmesini küçültmekte ya da faaliyetini tamamen sonlandırmaktadır. Bu tablo, sadece esnafı değil, yerel ekonomileri, istihdamı ve toplumsal refahı da olumsuz etkilemektedir.

Tüm bu sorunların geçici düzenlemelerle değil, bütüncül ve kalıcı politikalarla ele alınması gerekmektedir. Esnafın sosyal güvenlikten finansmana, vergilendirmeden gelir yapısına kadar karşı karşıya olduğu sorunların nedenlerinin tespit edilmesi, etkilerinin ortaya konulması ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılması gerekli görülmüştür. Saygılarımla. 12.02.2026