Madencilik faaliyetlerinin çevresel etkileri ile ÇED süreçlerinin etkinliğinin incelenmesi ve olası felaket risklerine yönelik alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Yakın dönemde Bursa Yenişehir Kirazlıyayla bölgesinde atık barajına ilişkin tartışmalar ve kamuoyuna yansıyan olaylar; ÇED süreçleri, zeminin uygunluğu, izin mekanizmaları ve denetimin sürekliliği açısından ciddi soru işaretleri doğurmuştur. Basına yansıyan değerlendirmelerde, 2019 tarihli ÇED raporuna açılan davanın 2024'te sonuçlandığı; ÇED sürecine ilişkin yargı kararları ve kurumların izin yaklaşımı ile şirketin yeni ÇED süreçleri başlattığı yönünde bilgiler yer almaktadır. Bu örnek, tek bir bölgeyle sınırlı değildir; ülke genelinde maden atık yönetimi ve rehabilitasyon yükümlülüklerinin ne ölçüde yerine getirildiği, denetimlerin ne kadar bağımsız ve etkili olduğu konusu yapısal bir sorun olarak ortadadır.

Madencilikte çevresel riskler ile iş sağlığı ve güvenliği riskleri de çoğu zaman iç içedir. Denetimin zayıfladığı alanlarda hem çevre hem iş güvenliği standartları gerilemekte; maliyet azaltma" motivasyonu, kamu yararı ve yaşam hakkı pahasına işletilmektedir. Meslek örgütlerinin ve ilgili tarafların yaptığı açıklamalarda, bazı sahalarda iş sağlığı ve güvenliği eksiklikleri nedeniyle üretimin durdurulmasına kadar varan sorunlar bulunduğu ifade edilmektedir. Bu tür uyarılar; mevzuatın kâğıt üzerinde var olmasının yetmediğini, uygulamada etkin denetime ihtiyaç olduğunu göstermektedir.

ÇED süreçleri bakımından temel mesele; bilimsel yeterlilik, katılımcılık ve izleme-denetim ayağıdır. ÇED "olumlu" kararı alındıktan sonra projenin sahadaki uygulaması, taahhüt edilen önlemlere uyum, atık barajı güvenliği, su/ hava/ toprak izleme verileri ve rehabilitasyon planlarının gerçekleştirilmesi düzenli kontrol edilmediğinde; ÇED süreci formaliteye dönüşür. Ayrıca madencilik faaliyetlerinin su kaynakları üzerindeki baskısı, kuraklık koşullarında daha da kritik hâle gelmektedir; yeraltı suyu çekimi, su kirliliği ve ekosistem kaybı, tarım ve içme suyu güvenliğini doğrudan etkiler.

atık barajları ve tehlikeli atık yönetimi standartlarını, şirketlerin rehabilitasyon yükümlülüklerinin uygulanma durumunu, denetimlerin sıklığı, bağımsızlığı ve yaptırımların caydırıcılığını, yerel halkın katılımı ve sosyal etki yönetimini incelemelidir. Amaç; madenlerin "kamu yararı" ilkesine uygun, doğayı ve insanı koruyan, şeffaf ve hesap verebilir bir yönetim çerçevesiyle işletilmesini sağlamak; çevresel felaket risklerini ve toplumsal maliyeti azaltmaktır.

• no'lu'Araştırma Önergesi 1.933. no'lu Araştırma Önergesi Tabir DiNciR Mersini Salark. Metini ilteni Serseler MV. Yüksel Mansur Kılınç istanbuL ODAs Semra DİNLER ANMARA anif Turai Taşkın Özer Istanbul Alas. Karasu SNAS

GRUP BASKANLE