Giresun ili başta olmak üzere ülkemizde yürütülen madencilik faaliyetlerinin çevresel, hukuki ve toplumsal etkilerinin tüm yönleriyle incelenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Giresun ili başta olmak üzere ülkemizin çeşitli bölgelerinde yürütülen madencilik faaliyetlerinin çevresel, hukuki ve toplumsal etkilerinin tüm yönleriyle incelenmesi amacıyla Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 104 ve 105'nci maddeleri kapsamında bir Meclis araştırması açılması konusunda gereğini arz ederiz.

GEREKÇE

Son yıllarda ülkemizin farklı bölgelerinde artan madencilik faaliyetleri, yalnızca çevresel tahribat boyutuyla değil, aynı zamanda hukukun uygulanması, kamu yararı ilkesinin gözetilmesi ve yurttaşların temel haklarının korunması açısından da ciddi tartışmaları beraberinde getirmektedir. Bu durumun en çarpıcı örneklerinden biri Giresun'un Tirebolu ilçesine bağlı Sekü köyünde yaşanan gelişmelerdir. Söz konusu bölgede yürütülen faaliyetlere ilişkin olarak mahkeme tarafından "ÇED Gerekli Değildir" kararının iptal edilmesine rağmen, faaliyetlerin farklı adlandırmalar altında sürdürüldüğüne dair güçlü iddialar kamuoyuna yansımıştır.

TEMA Vakfı'nın 2022 yılı raporuna göre, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü verileri, Giresun il sınırları içerisinde toplam 720 adet IV. Grup maden ruhsatı bulunduğunu ve ilin yaklaşık yüzde 85'inin madencilik faaliyetlerine ruhsatlandırıldığını ortaya koymaktadır. Bu durum, yalnızca belirli projelerle sınırlı olmayan, geniş ölçekli bir doğal alan baskısına işaret etmektedir. MAPEG'den elde edilen verilere göre çalışma alanı sınırları içerisindeki orman alanlarının 90'ı, orman içi açıklıkların %79'u, tarım alanlarının %85ї, meraların %99'u ve iskan alanlarının %84'ü IV. Grup madenlere ruhsatlandırılmıştır. Çok büyük bir bölümünün ruhsat kapsamına alınmış olması, çevresel sürdürülebilirlik ve kırsal yaşam açısından ciddi riskler doğurmaktadır. Türkiye'nin ekolojik bütünlüğü; su kaynakları, orman varlığı ve tarımsal üretim kapasitesinin iç içe geçtiği hassas bir denge üzerine kuruludur. Ancak son yıllarda özellikle Karadeniz kuşağında yoğunlaşan kontrolsüz madencilik ve endüstriyel faaliyetler, bu dengeyi geri dönülemez bir yıkımın eşiğine getirmiştir. Bu yıkım, sadece fiziksel çevreyi değil, aynı zamanda milyonlarca yıllık evrimsel sürecin ürünü olan biyolojik mirası da hedef almaktadır.

Buna karşın, Sinop Üniversitesi Bilimsel ve Teknolojik Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi (SÜBİTAM) tarafından gerçekleştirilen güncel analiz sonuçları, ekosistemin damarlarına sirayet eden zehri somut bir biçimde ortaya koymaktadır. Karadeniz bölgesinde alıcı ortama deşarj edilen atık suların pH değerinin 3.17 gibi aşırı asidik bir seviyede olması ve kadiyum gibi toksik ağır metallerin yasal sınırın on katı üzerinde seyretmesi, biyolojik çeşitlilik üzerindeki ölümcül baskıyı artırmaktadır. Bu ağır metal yüklü asidik suların iç sulara boşaltılması, sucul ekosistemi ve bu hassas türleri yok ederken, besin zinciri yoluyla insan sağlığını da doğrudan tehdit etmektedir. Tüm bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, madencilik faaliyetlerinin yalnızca ekonomik boyutuyla değil; çevresel etkileri, hukuki süreçlerin işleyişi, kamu yararı ilkesi ve yurttaşların hakları açısından kapsamlı bir şekilde ele alınması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Yargı kararlarının uygulanıp uygulanmadığının, idari işlemlerin mevzuata uygunluğunun, ruhsatlandırma süreçlerinde kamu yararının gözetilip gözetilmediğinin ve yerel halkın karar alma süreçlerine katılımının sağlanıp sağlanmadığının detaylı biçimde incelenmesi hem yasa koyucu olarak TBMM'nin sorumluluğundadır, hem de kamu vicdanı açısından zorunludur. T.B. M. M. L

• NET HALA Bu doğrultuda, Giresun ili başta olmak üzere ülke genelinde yürütülen madenciik taalıyetlerının çevresel, hukuki ve toplumsal etkilerinin tüm boyutlarıyla araştırılmasü, yargı kararlarının uygulanma süreçlerinin incelenmesi, ruhsatlandırma ve denetim mekanizmalarının değerlendirilmesi ve ortaya çıkan sorunlara yönelik çözüm önerilerinin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.