Esnaf ve sanatkarların yaşadıkları sorunların araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

2022 yılında 99 bin 706 esnaf ve sanatkâr iflas ettiği için kepenk kapatmıştır. Son 3 yıl içinde kapanan esnaf işyeri sayısı 260 bin 31 "e çıkmıştır. Bu süre içerisinde İstanbul'da 11 bin 704, İzmir'de 6 bin 460 ve Ankara'da da 5 bin 409 esnafımız kepenk kapatmak zorunda kalmıştır. Yine son 10 yılda kapanan esnaf işyeri sayısı 870 bin 326 olarak gerçekleşmiştir. Yaşanan ekonomik kriz karşısında finansal sıkıntı çeken esnaf ve sanatkârlar kesimi, vergi borçlarını ve sosyal güvenlik kurumu primlerini bile ödeyemez hale gelmiştir. Esnaflarımız 4 bin 628 TLlik Bağ-Kur primi için hükümetten destek beklemektedir.

Esnaf ve sanatkarların elektrik ve doğalgaz faturaları geçmiş yıllara oranla yapılan son zamlar sonrası 4-5 kat artış gösterirken en fazla artış kiralarında ortaya çıkmaya başlamıştır. Akaryakıttaki yüksek artış taşımacı esnafını kontak kapatma noktasına getirmiştir. Bu esnaf grubunda vergisiz ticari akaryakıt beklentisi artmıştır. Hükümet, konut kiraları için yüzde 25 zam sınırlaması getirirken, işyerleri bu sınırlamada kapsam dışı bırakılmıştır. Ağustos ayı için işyerlerinde uygulanabilecek tavan zam oranı yüzde 56,28*e kadar çıkmıştır. İşyeri kira artışları açıklanan bu rakamların çok üzerine çıkmıştır. Esnaflar bugün en zor gününde bile yüksek faizli ve kısa vadeli krediler yerine, düşük faiz ve uzun vadeli kredilere ulaşamamıştır. Esnaflarımız finansmana ulaşım konusunda büyük sıkıntı yaşamaya başlamıştır. Esnaflarımız bu kapsamda hükümetten, düşük faizli ve uzun vadeli kredi paketi beklemektedir.

Ülke genelinde 415 meslek kolunda, 2 milyondan fazla esnaf ve sanatkâr kesimi sınırlı sermayelerine rağmen üretime, istihdama ve ülke kalkınmasına çok önemli katkılar sağlamaktadır. Esnaflarımız bugün KOBİ"lerle birlikte toplam istihdamın yüzde 65"lik kısmını oluşturmaktadır. Ayrıca tek başlarına ve sınırlı imkanlara rağmen yüzde 33'lük katma değer sağlamaktadır. Yalnızca Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu'na bağlı esnaf işyerleri değil, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ne bağlı şirketler de kapanmaya başlamıştır. TOBB verilerine göre, 2023 Ağustos ayında 1784 şirket daha kapanmıştır. Böylece yılın ilk 8 ayında toplam 13 bin 792 şirket ve ticari işletme kapanma ve tasfiye yoluyla piyasadan çekilmiştir.

Bütün bunların dışında esnaf kesiminin emeklilik konusunda yaşadıkları sorunlar bile henüz bugüne kadar çözüme kavuşturulmamıştır. Sigortalılar 7200 prim gününde, EYTliler 5000 prim gününde emekli olurken esnaflarımız gece-gündüz, 7-24 saat çalışmalarına rağmen ancak 9000 prim gününü doldurarak emeklik hakkı kazanmaktadır. Hükümet tarafından EYT"de kapsam dışı bırakılan esnaflarımız, SGK çalışanları gibi 7200 prim gününde emeklilik istemektedir.

Bu nedenle, esnaf ve sanatkarların yaşadıkları sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğünün 104 ve 105. maddesi uyarınca bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması yerinde olacaktır.