Lisanslı gıda depolarında yaşanan yıllık fire kayıplarının izlenmesi ve gıda israfının önlenmesi için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Gıdaların nakil sırasında ezilmesi, çürümesi ve bozulması da bir diğer israf biçimidir. Teknoloji ve pazarlara erişim sorunu yaşayan çiftçiler, mahsullerinin tarlalarda çürümesini izlemek zorunda kalıyor. Çünkü çiftçiye hasat için gereken iş gücü, finansal destek, taban fiyat uygulamaları yeterli değil. Hasat edilen ürünlerin işlemesi ve depolama eksikliği özellikle küçük ölçekli çiftçilerin yaşadığı en büyük zorluklardan biridir.

Gıda israfının diğer sebeplerinden biri de market raflarında tarihi geçen ürünler, üretim fazlası hasatlar ile lojistikte soğuk zinciri bozulduğu için çöpe giden tonlarca meyve-sebzelerde gıda israfıdır. Tarımda kullanılan pestisit gibi fazlaca kimyasallar sonucunda sınırdan dönen tarım ürünleri de yine gıda israfıdır. Bununla birlikte üretim fazlası olduğu için indirimli dahi olsa satılmadan atılan paketli gıdalarda israf gıdalardır. Özetlemek gerekirse, gıda israfı; ekonomik, çevresel ve sosyal açıdan çok boyutlu bir sorundur. Ve doğru tarım politikaları başta olmak üzere, toprağı, hasadı, üreticileri ve tüketicileri korumakla elbirliği içinde çözülmesi gereken büyük bir sorundur.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı UNEP tarafından hazırlanan 2024 gıda israfı endeksi raporuna göre dünya genelinde her yıl 1.5 milyar ton gıda israf edilmektedir. Rapora göre Türkiye'de her yıl 8.7 milyon tondan fazla gıda israfı olmaktadır. Yine Türkiye'de her yıl kişi başına 102 kg yiyecek çöpe atıldığı raporda belirtilmiştir.

Dünya Gıda Programı (WFP) , yerel pazarlara erişimi artırarak gıda israfıyla da mücadele ediyor. Bu kapsamda, okul yemeklerini yerel olarak yetiştirilen ürünlerle tedarik ediyor ve topluluklarla birlikte yollar, köprüler ve depolama tesisleri inşa ediyor veya onarıyor. Türkiye ise hala üretim fazlası olan ürünlerin, tedarik zincirlerinin, tarlada kalan hasadın, çiftçilerin sorunları hala devam etmektedir. Bu da gıda israfının nereden başladığını bize göstermektedir. Ülkemizde en çok israf edilen ürün grupları sebze, meyve, ekmek ve süt ürünlerinden oluşmaktadır.

17 Ocak 2013 tarihinde Sayın Cumhurbaşkanının himayesinde ulusal boyutta "Ekmek İsrafını Önleme Kampanyası" başlatılmıştı. O tarihten bu güne kadar çeşitli projeler, etkinlikler, kampanyalar, kamu spotu ve farkındalık çalışmaları yapılmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığınca bazı soru önergelerime gelen cevaplar arasında 1 milyon 50 bin adet, yılsa ise 384 milyon adet ekmek çöpten kurtarıldığı, Türkiye'de kaybolan ve israf edilen gıda miktarının 18.2 milyon ton olduğu, çöpümüzdeki gıda oranının da yüzde 52 olduğu 2023 verilerine göre belirtilmiştir.

Ancak belli hatlarda devam eden çeşitli kampanyalar ve çalışmalar ne yazık ki yeterli düzeyde değildir. Topraktan ve tarladan başlayan ve sofralara kadar uzanan geniş bir yelpaze içerinde gıda israfını değerlendirmek ve bu konuda yaşanan kayıplarında önüne geçilmesi konusunda yürütülmesi gereken çalışmalar elzemdir. B. b f.

Ülkemizdeki üretim israfının ne kadar olduğu, Kamu sektörü, hastane ve yemekhane gibi yerlerdeki gıda tüketimindeki israf ölçümlerini, Yıllık gıda ürünü israfının ölçümleri, Gıda israfında ev, gıda hizmeti veren işletmeler ve gıda satıcılarının dağılım oranları, İsraf edilen ürünlerin tüketim sırasında mı yoksa ürün alınması ve stok sürecinde mi olduğu, Lisanslı depolarda korunan ürünlerde yaşanan yıllık fire kayıplarının izlenip izlenmediği gibi gıda israfına sebep olan etkenleri, tarladan, lojistik ulaşıma uzanan ve market raflarından sofraya kadar yansıyan boyutlarının araştırılması, gerekli önlemlerin alınarak, gıda israfının en aza indirgenmesi için Anayasanın 98. Maddesi, TBMM Iç Tüzüğünün 104 ve 105. Maddelerine göre Meclis Araştırması açılmasını arz ve talep ederiz.

HALİS PAR

• Özgür Ceylan Gendelale " RIf Ot NALBANTO ON İznin 8 Mahmut Tanul Santur fa Zemal ENGINyUeT Istanbul I0TALAT DINGER MERSiU " ALi ORTUNG K-MARA Eans Adas Ilerle istendu) 1 Vel: Ağbaba Mulorga " Çizem ÖZCAN 15Narl GiLtn Kocseli Mg t un 11 Kupk fal Rusa KAah 18 Suuf ARPACI Daizl: