Heyelan risklerinin bütün yönleriyle araştırılarak mevcut uygulamaların değerlendirilmesi ve alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Afetlerin tamamen önlenmesi mümkün olmasa da bilimsel çalışmalarla önceden tespit edilen risklerin azaltılması, riskli alanlarda yapılaşmanın sınırlandırılması, erken uyarı sistemlerinin kurulması ve vatandaşların güvenli yaşam alanlarına erişiminin sağlanması kamu kurumlarının temel sorumlulukları arasındadır.

Bununla birlikte birçok yerleşim yerinin uzun yıllardır heyelan riski altında bulunduğu bilinmesine rağmen gerekli önlemlerin zamanında alınmadığı, bazı bölgelerde vatandaşların riskli yapılarda yaşamaya devam etmek zorunda kaldığı ve afet yönetiminin çoğu zaman afet sonrasına odaklandığı yönünde ciddi eleştiriler bulunmaktadır. Özellikle bilimsel raporlarla riskli olduğu ortaya konulmuş alanlarda yaşanan can ve mal kayıpları, mevcut uygulamaların etkinliğinin yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.

Son yıllarda meydana gelen birçok heyelan olayının ardından yapılan açıklamalarda afetlerin yalnızca yoğun yağış ve doğal koşulların sonucu olduğu vurgulanırken, bilim insanlarının yıllardır dile getirdiği risk uyarılarının yeterince dikkate alınmadığı görülmektedir. Bilimsel planlama yerine kısa vadeli yapılaşma ve rant odaklı uygulamaların tercih edilmesi, denetim mekanizmalarındaki eksiklikler ve riskli alanlarda gerekli kamusal yatırımların zamanında yapılmaması, doğal tehlikelerin afete dönüşmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu nedenle heyelanların yalnızca doğal süreçler bağlamında değil, kamu yönetimi ve afet politikaları açısından da incelenmesi gerekmektedir.

Öte yandan iklim değişikliği kaynaklı aşırı hava olaylarının sıklığı ve şiddeti artarken, ülkemizin heyelanlara karşı hazırlık düzeyinin, kurumlar arası koordinasyon mekanizmalarının, risk azaltma yatırımlarının ve yerleşim politikalarının kapsamlı biçimde incelenmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede;

• Türkiye genelinde heyelan riski taşıyan yerleşim alanlarının mevcut durumunun tespit edilmesi,

• Riskli bölgelerde yaşayan vatandaşların karşı karşıya bulunduğu tehlikelerin ortaya konulması,

• Merkezi ve yerel idareler tarafından alınan önleyici tedbirlerin yeterliliğinin değerlendirilmesi,

• Risk haritalama, erken uyarı, tahliye ve yeniden yerleştirme politikalarının incelenmesi,

• İklim değişikliğinin heyelan riskleri üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi,

• Mevzuat, denetim ve uygulama eksikliklerinin belirlenmesi,

• Can ve mal kayıplarını önleyecek kalıcı çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması gerekli gözükmektedir.

İzah etmiş olduğum nedenler doğrultusunda Türkiye'de heyelan risklerinin bütün yönleriyle araştırılması, mevcut uygulamaların değerlendirilmesi ve alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve TBMM Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.