Akdeniz kıyılarındaki mikroplastik kirliliğinin tüm boyutlarıyla tespit edilerek denizlerin korunması için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi akademisyenlerince, Antalya sahillerinde ve Konyaaltı Plajı'nda gerçekleştirilen su altı gözlemleri ve analizler, deniz yüzeyindeki toz benzeri tabakanın ve bulanıklığın karasal kaynaklı mikroplastik parçacıkları olduğunu göstermektedir. Doğaya ve akarsulara denetimsizce bırakılan ambalaj, pet şişe, izmarit ve sera örtüsü gibi atıklar, güneş ışınları, rüzgâr ve dalga hareketlerinin etkisiyle ufalanarak milimetrik mikroplastiklere dönüşmekte ve kıyı akıntılarıyla sahillerimizde birikmektedir.

Diğer yandan, Çukurova Bölgesi başta olmak üzere bölgedeki özel plastik geri dönüşüm tesislerinden ve yetersiz arıtma ünitelerinden, yağışlar veya kaçak kanallar vasıtasıyla denize saatte milyarlarca mikroplastik taşındığı akademik araştırmalarla belgelenmiştir. Örneğin, Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi tarafından gerçekleştirilen saha ölçümlerinde, Adana bölgesinde kaçak deşarj yapılan tek bir kanaldan dahi saatte yaklaşık 1,5 ila 2 milyar mikroplastik parçacığının Akdeniz'e sürüklendiği tespit edilmiştir. Bölgede benzer yapıda yaklaşık 20 kanal bulunduğu dikkate alındığında, denize saatte ortalama 20 ila 25 milyar mikroplastiğin karıştığı hesaplanmaktadır. Yine aynı araştırmada, kıyılardan alınan numunelerin %60 ila 9693*ünün doğrudan söz konusu tesislerdeki kırma ve parçalama işlemlerinden kaynaklanan sanayi tipi atıklar olduğu saptanmıştır. Bakanlıkça yapılan denetimlerle bazı işletmelere idari para cezaları uygulanmışsa da mevcut yaptırımların kirliliği önlemede yetersiz kaldığı ortadadır.

Mikroplastikler, yalnızca görsel bir çevre sorunu olmayıp deniz canlılarının sindirim sistemlerini tıkamakta ve ölümlerine sebep olmaktadır. Ayrıca Akdeniz'in oksijen deposu olan Posidonia çayırlarının üzerini örterek fotosentezi engellemektedir. Mikroplastiklerin yüzeyinde biriken zararlı mikroorganizmalar ile kanserojen kimyasallar, planktonlardan başlayarak balıklara ve nihayetinde besin zinciri yoluyla insanların sofrasına kadar ulaşmakta; üreme, hormonal düzen ve genel halk sağlığı açısından ciddi riskler doğurmaktadır.

Akdeniz'in mikroplastik çöplüğüne dönüşmesini engellemek, karasal kirlilik kaynaklarını, plastik geri dönüşüm tesislerini ve derelerin deşarj noktalarını sıkı kontrol altına alacak yasal ve idari tedbirleri belirlemek amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde acilen bir Araştırma Komisyonu kurulması şart olmuştur.

Bu bağlamda, Akdeniz kıyılarında hızla artan mikroplastik kirliliğinin boyutlarının saptanması, plastik geri dönüşüm tesisleri ile karasal atık deşarjlarının deniz ekosistemine ve halk sağlığına olumsuz etkilerinin araştırılması, proje ve tesislerin çevre mevzuatına uygunluğunun ve idari denetim süreçlerinin etkinliğinin incelenmesi, kamu kaynakları ile idari yaptırımların kirliliği Ön Kime Ni yeterliliğinin tespiti ve denizlerimizin korunmasına yönelik acil eylem planlar amacıyla Anayasa'nın 98*inci, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve gereğince bir Meclis Araştırması açılmasını saygılarımla arz ederim.