Kamu taşınmazlarının özelleştirilmesine yönelik uygulamaların tüm boyutlarıyla araştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Türkiye'de son on yılda özelleştirme kapsam ve programına alınan kamu taşınmazlarının sayısının, niteliğinin ve mevcut durumunun belirlenmesi; bu taşınmazların hangi gerekçelerle, hangi yöntemlerle, kimlere ve hangi bedellerle devredildiğinin, devir sonrasında imar ve kullanım koşullarında meydana gelen değişikliklerin ve elde edilen gelirlerin kullanım alanlarının araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 10'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.
GEREKÇE
Kamu taşınmazları, kamu hizmetlerinin yürütülmesi, kentlerin planlanması, doğal varlıkların korunması ve toplumun ortak kullanım alanlarının sürdürülmesi bakımından stratejik öneme sahiptir. Bu nedenle kamuya ait taşınmazların özelleştirilmesi, bir gelir elde etme işleminin ötesinde kamu yararı, şehircilik, çevre, kıyıların kullanımı ve gelecek kuşakların hakları bakımından da değerlendirilmelidir.
Metnin tamamını göster (6 paragraf daha)Metni kısalt
TBMM'de 16 Aralık 2024 tarihinde yapılan 2025 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesi görüşmelerinde açıklanan verilere göre, 1986'dan bu yana gerçekleştirilen özelleştirme uygulamalarının toplam tutarı 71,5 milyar dolara ulaşmış; bu süreçte 4.685 taşınmazın yanı sıra limanlar, elektrik santralleri, şeker fabrikaları, tesisler ve sosyal tesisler özelleştirmeye konu edilmiştir.
Kamu taşınmazlarının özelleştirilmesine yönelik uygulamalar 2026 yılında da sürmüştür. TBMM Genel Kurulunda yapılan görüşmelerde, 16 Mart ve 23 Nisan 2026 tarihli Cumhurbaşkanı kararlarıyla toplam 126 taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alındığı açıklanmıştır. Bu durum, kamu taşınmazlarının geleceğinin münferit işlemlerin ötesinde kapsamlı ve sürekli bir politika çerçevesinde ele alınmasını gerekli kılmaktadır.
Özellikle kıyı bölgelerinde, turizm merkezlerinde ve kentlerin değerli alanlarında bulunan kamu taşınmazlarının elden çıkarılması; satış bedelinin yanı sıra devir sonrası imar planı değişiklikleri, yapılaşma koşulları ve kamusal kullanım imkanları bakımından da sonuç doğurmaktadır. Taşınmazların gerçek değerleri üzerinden değerlendirilip değerlendirilmediği, ihalelerde rekabet ve şeffaflığın sağlanıp sağlanmadığı ve kamu yararının hangi ölçütlere göre belirlendiği açıklığa kavuşturulmalıdır.
Kurulacak Meclis Araştırması Komisyonunca son on yılda özelleştirme kapsamına alınan kamu taşınmazlarının il, ilçe, yüzölçümü ve mülkiyet niteliğine göre envanteri çıkarılmalı; devir yöntemleri ve bedelleri, ihale ve ödeme koşulları, devir sonrası plan değişiklikleri ve mevcut kullanım durumları incelenmelidir. Özelleştirme gelirlerinin hangi hesaplarda toplandığı ve hangi kamu hizmetlerine aktarıldığı da ortaya konulmalıdır. Ayrıca, özelleştirme kapsamına alınmadan önce kamu hizmetinde kullanılan veya kamusal erişime açık olan alanların devir sonrasında hangi amaçlarla değerlendirildiği; yerel yönetimlerin, meslek kuruluşlarının ve bölge halkının karar süreçlerine katılımının sağlanıp sağlanmadığı belirlenmelidir. İptal edilen veya yenilenen ihaleler ile devir sonrasında taşınmazın ekonomik değerini etkileyen plan kararları da incelenmelidir.
Kıyı, orman, tarım, mera, sit alanı ve Özel Çevre Koruma Bölgesi niteliğindeki veya bu alanları etkileyen taşınmaz işlemlerinin çevresel ve toplumsal sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir. Kamu mülkiyetinden çıkarılan taşınmazların bugün hangi amaçla kullanıldığı, kamusal erişimin devam edip etmediği ve yapılan işlemlerin bulunduğu bölgenin ekonomik ve sosyal yapısı üzerindeki etkileri de tespit edilmelidir.
Bu nedenlerle, kamu taşınmazlarının özelleştirilmesine ilişkin uygulamaların kamu yararı, şeffaflık, hesap verebilirlik ve çevresel etkiler yönünden bütün boyutl amacıyla Meclis araştırması açılması gerekmektedir.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.