Çitçi borçlanmalarındaki artışın bütün yönleriyle araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Net) "EA
Türkiye'de tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından çiftçilerin artan borç yükü ciddi bir sorun haline gelmiştir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre tarım sektörünün bankacılık sektörüne olan kredi borcu, Temmuz 2006'da 6 milyar 474 milyon 979 bin lira iken Temmuz 2026'da 1 trilyon 492 milyar 288 milyon liraya yükselmiştir. Böylece çiftçinin bankacılık sektörüne olan borcu 20 yılda yaklaşık 230,5 kat artmıştır.
Borçlanmadaki artış özellikle son yıllarda hızlanmıştır. Temmuz 2022'de 233 milyar
Metnin tamamını göster (7 paragraf daha)Metni kısalt
333 milyon lira olan tarımsal kredi borcu, Temmuz 2023'te 487 milyar 455 milyon liraya, Temmuz 2024'te 714 milyar 981 milyon liraya, Temmuz 2025*te 1 trilyon 81 milyar 39 milyon liraya ve Temmuz 2026'da 1 trilyon 492 milyar 288 milyon liraya çıkmıştır. Yalnızca son bir yılda çiftçinin banka borcu 411 milyar 249 milyon lira, başka bir ifadeyle yüzde 38,04 artmıştır.
Çiftçinin borç yükündeki artışın yanı sıra ödenemediği için takibe alınan borçlarda da son derece ciddi bir yükseliş yaşanmaktadır. Temmuz 2006'da 211 bin 792 olan takipteki çiftçi borcu, Temmuz 2026'da 26 milyon 601 bin 724'e ulaşmıştır. Böylece takipteki borç miktarı yaklaşık 125 kat artmıştır. Son bir yılda yaşanan yükseliş ise borç krizinin boyutunu açıkça ortaya koymaktadır.
Üreticinin borçlanmasının temelinde mazot, gübre, yem, tohum, ilaç, elektrik ve sulama başta olmak üzere tarımsal girdi maliyetlerindeki yüksek artışlar ile ürünlerin üretici maliyetlerini karşılamayan fiyatlardan satılması bulunmaktadır. Çiftçi üretime devam edebilmek için borçlanmakta, elde ettiği gelir borçlarını kapatmaya yetmediğinde ise yeni kredilere başvurarak borcunu çevirmeye çalışmaktadır. Bu durum, tarımsal üretimin finansmanının giderek üretici gelirlerinden koparak borçlanmaya dayalı hale geldiğini göstermektedir.Bu nedenle çiftçilerin kamu ve özel bankalar ile Tarım Kredi Kooperatiflerine olan borçlarının yeniden yapılandırılması, birikmiş faizlerin silinmesi, ana para borçlarının en az 3-5 yıl faizsiz ertelenerek uzun vadeye yayılması, üretim araçlarına yönelik haciz işlemlerinin durdurulması ve tarımsal girdiler üzerindeki vergi yükünün azaltılması gerekmektedir.
Bu kapsamda çiftçilerin borçluluğundaki hızlı artışın nedenlerinin bütün yönleriyle araştırılması, mevcut tarım ve kredi politikalarının üretici üzerindeki etkilerinin ortaya konulması, takipteki borçların nedenlerinin belirlenmesi ve üreticiyi borçlandırmak yerine üretimden gelir elde edebileceği sürdürülebilir bir tarım politikasının oluşturulması amacıyla Anayasa'nın 98. ve İçtüzüğün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederiz.
Saygılarımla. 08.09.2026
Grup Başkanlığı 10/ 4626
[PDF s. 2: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı]
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.