Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen bazı köprü ve otoyolların özelleştirme kapsamına alınmasının nedenlerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Karayolları, ülkemizin ekonomik ve sosyal yaşamının sürdürülebilmesi açısından stratejik öneme sahip temel ulaşım ağlarından biridir. Tarım ürünlerinin pazarlara ulaştırılmasından turizme, lojistik faaliyetlerden ticarete kadar birçok alan, güvenli ve kesintisiz bir karayolu ulaşımına bağlıdır. Bu nedenle karayollarının güçlü bir altyapıya sahip olması, düzenli olarak bakım ve yenilemelerinin yapılması ve ulaşım hizmetlerinin kesintisiz şekilde sürdürülmesi büyük önem taşımaktadır.

Geçmiş özelleştirme uygulamaları incelendiğinde, bazı sektörlerde altyapı yatırımlarının yetersiz kalması, bakım ve yenileme çalışmalarında sorunlar yaşanması ve özelleştirilen kuruluşların çeşitli dönemlerde yeniden kamu desteğine ihtiyaç duyması dikkat çekmektedir. Enerji sektöründe yaşanan bazı uygulamalar, özelleştirmenin her zaman kamu hizmetlerinin daha etkin ve sorunsuz yürütülmesini sağlamadığını göstermektedir. Karayolları gibi toplumun tamamını doğrudan ilgilendiren stratejik bir ulaşım ağında ortaya çıkabilecek bakım, yenileme ve işletme sorunlarının ise ekonomik ve sosyal yaşam üzerinde çok daha geniş etkiler yaratması mümkündür.

Karayollarının etkin, güvenli ve kesintisiz biçimde işletilmesinin yanı sıra, bu kurumlarda çalışan personelin çalışma koşulları da büyük önem taşımaktadır. Daha önce gerçekleştirilen özelleştirmelerde çalışanların iş güvencesi, ücretleri ve sosyal hakları konusunda çeşitli sorunların yaşandığı bilinmektedir. Karayollarında çalışan işçilerin ve özellikle taşeron işçilerin özelleştirme sonrasında özel sektör çalışanı durumuna gelmeleri, çalışma koşullarının değişmesi, düşük ücret uygulamalarının yaygınlaşması ve hatta işsizlik riskinin ortaya çıkması olasılığı bulunmaktadır.

Kamu kaynakları ve vatandaşlardan toplanan vergilerle oluşturulan ulaşım altyapısının işletilmesi ve yönetilmesinde kamunun etkin rol üstlenmesi, kamu yararı açısından önemlidir. Ulaşım altyapısının özel işletmelere devredilmesi, kamu hizmetinin niteliği, ulaşım güvenliği, hizmetin sürekliliği ve vatandaşların bu hizmetlere erişim maliyeti açısından yeni sorunların ortaya çıkmasına neden olabilir.

Özellikle kamu tarafından işletilen köprü ve otoyolların özelleştirilmesinin ardından geçiş ücretlerinin nasıl belirleneceği ve gelecekte hangi seviyelere ulaşacağı da önemli bir soru işaretidir. Kamuya ait köprü ve yolların özel işletmelere devredilmesinin vatandaşlara ekonomik bir katkı sağlamasından çok, geçiş ücretlerinde yeni artışlara yol açarak vatandaşların daha fazla bedel ödemesine neden olması ihtimali bulunmaktadır.

Karayollarının özelleştirilmesi, yalnızca bir işletme veya mülkiyet değişikliği olarak değerlendirilmemelidir. Bu süreç, kamu hizmetinin geleceği, kamu yararı, ulaşım güvenliği, çalışanların hakları ve Türkiye'nin stratejik ulaşım altyapısının geleceği açısından önemli sonuçlar doğurabilecek bir dönemeçtir. Kısa vadede özelleştirmeden elde edilecek gelirlerle kamuya sıcak para girişi sağlanması ve bunun siyasi iktidar açısından ekonomik bir avantaj olarak görülmesi mümkün olsa da kamu yararı açısından uzun vadeli sonuçların dikkatle değerlendirilmesi gerekmektedir.

Kamu hizmetlerinin sürekliliği, ekonomik ve sosyal hayatın işleyişi, ulaşım güvenliği, çalışanların hakları ve vatandaşların ulaşım maliyetleri bakımından telafisi güç sorunların ortaya çıkmaması için özelleştirme sürecinin bütün yönleriyle incelenmesi zorunludur. Daha önce gerçekleştirilen özelleştirme uygulamalarının sonuçları da dikkate alınarak, kamu tarafından işletilen köprü ve otoyolların özelleştirilmesinin doğurabileceği ekonomik, sosyal ve idari sonuçların araştırılması büyük önem taşımaktadır.

Bu nedenle, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen köprü ve otoyolların özelleştirme kapsamına alınmasının gerekçelerinin, özelleştirme sonrasında kamu hizmetlerinde yaşanabilecek değişimlerin, vatandaşlara ve kamu bütçesine olası ekonomik etkilerinin, çalışanların hakları bakımından ortaya çıkabilecek sorunların ve geçmiş özelleştirme uygulamalarının sonuçlarının tüm yönleriyle incelenerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi mamacıyla, Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılması gerekli görülmüştür.

Saygılarımla. 07.09.2026

[PDF s. 3: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı]