Karayolları Genel Müdürlüğünün yaptırdığı otoyol, köprü ve tünel projelerine ilişkin 2025 yılı Sayıştay denetim raporlarında yer alan bulguların araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Karayolları Genel Müdürlüğünün Yap-İşlet-Devret (YİD) ve Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) modeliyle yaptırdığı otoyol, köprü ve tünel projelerinde verilen trafik ve gelir garantilerinin kamu maliyesine yükünün, garanti sözleşmelerinin kamu yararına uygunluğunun ve bu yükün yurttaşlar üzerindeki etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin
GEREKÇE
Sayıştay'ın 2025 yılı denetim raporuna göre Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) 2025 yılında cari transferler kapsamında 85.455.483.418,23 TL harcamış, bunun 85.046.759.460,26 TL'si Yap-İşlet-Devret projeleri için yapılan garanti ödemelerinden oluşmuştur. Bu tutar kurumun 439.935.387.630,00 TL'lik toplam bütçe harcamasının %19,33'üne, 32.035.896.745 TL'lik personel giderinin 2,65 katına karşılık gelmektedir.
Metnin tamamını göster (4 paragraf daha)Metni kısalt
Aynı yıl KGM'nin kendi işlettiği yol, köprü ve tünellerden elde ettiği ücret geliri 23.594,594.001,73 TL"'dir. Başka bir ifadeyle, yalnızca garanti ödemeleri KGM'nin topladığı geçiş ücretlerinin 3,60 katıdır. KGM 422.903.625.921,88 TL'lik bütçe gelirinin 354.946.862.377,00 TL'si (483,93) Hazine yardımıdır. Bu tablo, garanti edilen araç sayısına ulaşılamayan projelerde açığın vergi gelirleriyle kapatıldığını, yurttaşın bir yandan geçiş ücreti, öte yandan vergi yoluyla aynı yol için iki kez ödeme yaptığını göstermektedir.
2025 yılı bilançosunun nazım hesaplarında 672.766.707.539,99 TL "Verilen Garantiler", 128.251.102.049,02 TL "Kamu-Özel İşbirliği Modeli Taahhütleri" ve 351.973.673.033,54 TL "Gider Taahhütleri" izlenmektedir. Verilen garantiler tek başına KGM'nin 2025 yılsonu ödeneğinin (442.649.857.431,00 TL) 1,52 katıdır ve gelecek yılların bütçelerine aktarılmış bir yüktür.
Bu büyüklükte bir kamu yükü, Sayıştay'ın 2025 yılı raporunda bulgu konusu dahi yapılmamıştır. Garanti sözleşmelerinin hangi trafik tahminlerine dayandığı, gerçekleşmelerin tahminlerden ne ölçüde saptığı, sözleşmelerin döviz ve enflasyon endekslemesi, şirketlerin ortaklık yapıları ve sözleşmeler kamuoyundan gizli tutulmaktadır. Ulaşım bir kamu hizmetidir ve bu hizmetin bedelinin, toplumun tüm kesimlerine eşit biçimde ulaşması gerekmektedir.
Dolayısıyla," YİD ve KÖİ garanti ödemelerinin toplam maliyetinin, sözleşme koşullarının ve kamu yararına etkisinin bütün yönleriyle ortaya çıkarılması amacıyla bir Meclis araştırması açılması elzemdir.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.