Pamuk üretimindeki gerilemenin ve pamuk üreticilerinin yaşadığı sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)10/4653
Türkiye, tekstil ve hazır giyim sanayisinin temel hammaddelerinden biri olan pamukta önemli bir üretim potansiyeline sahip olmasına rağmen, son yıllarda üretimde yaşanan gerileme ve ithalata bağımlılığın artması nedeniyle ciddi bir sorunla karşı karşıyadır.
Türkiye'nin yıllık lif pamuk tüketimi yaklaşık 1,5 milyon ton düzeyindedir. 2022 yılında yaklaşık 1,1 milyon ton olan lif pamuk üretimiyle iç talebin yaklaşık yüzde 75'i yerli üretimden karşılanırken, sonraki yıllarda üretimde önemli bir gerileme yaşanmıştır. 2025 yılında yaklaşık 660 bin tona düşen lif pamuk üretiminin, 2026 üretim sezonunda 400 bin ton seviyelerine kadar gerileyebileceği öngörülmektedir. Bu gerilemeyle birlikte Türkiye'nin pamuk ihtiyacının yaklaşık yüzde 75'inin ithalat yoluyla karşılanması riski ortaya çıkmıştır.
Metnin tamamını göster (7 paragraf daha)Metni kısalt
Pamuk üretimindeki gerilemenin önemli nedenleri arasında artan mazot, gübre, ilaç, sulama, enerji ve işçilik maliyetleri ile üreticinin elde ettiği ürün fiyatı arasındaki dengesizlik yer almaktadır. Üreticinin artan maliyetler karşısında yeterli gelir elde edememesi, pamuk ekiminden uzaklaşmasına ve alternatif ürünlere yönelmesine neden olmaktadır.
Pamuk üretiminde uygulanan destekleme sistemi de son yıllarda değişmiştir. Önceki sistemde kütlü pamuk üreticilerine kilogram başına fark ödemesi yapılırken, 2025-2027 dönemini kapsayan yeni destekleme modelinde temel destek ve planlı üretim desteği esas alınmıştır. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 8 Eylül
2026 tarihinde açıklanan son düzenlemeyle 2026 üretim yılı için destek katsayı değeri dekara 310 TL'den 367 TL'ye, pamukta temel ve planlı üretim desteği toplamı ise dekara 1.395 TL'den 1.652 TL'ye yükseltilmiştir. 2027 üretim yılı için söz konusu destek toplamı 1.989 TL/dekar olarak belirlenmiştir.
Buna karşın üretim maliyetlerindeki artış, pamuk fiyatlarının seyri ve üreticilerin gelir kayıpları dikkate alındığında, mevcut destekleme modelinin pamuk üretiminin sürdürülebilirliğine ve üreticinin yeniden pamuk ekimine yönelmesine etkisinin kapsamlı biçimde değerlendirilmesi gerekmektedir.
Türkiye'nin pamuk ambarı Adana ve Çukurova bu krizden en ağır biçimde etkilenmektedir. Ekim alanları hızla daralmakta, çiftçiler meyvecilik ve alternatif ürünlere yönelmektedir. Artan ithalat döviz kaybını büyütmekte, tekstil sektörünün rekabet gücünü zayıflatmakta ve Türkiye'nin GDO'suz pamuk avantajını tehlikeye atmaktadır.
Bu çerçevede; pamuk ekim alanlarının daralmasına ve üretimin gerilemesine neden olan sorunların tespit edilmesi, mevcut destekleme sisteminin üretici ve üretim üzerindeki etkilerinin incelenmesi, artan üretim maliyetlerinin üretici üzerindeki yükünün ortaya konulması, pamuk ithalatındaki artışın ülke ekonomisi ve tekstil sektörü üzerindeki etkilerinin araştırılması ve Türkiye'nin pamuk üretiminde dışa bağımlılığını azaltarak kendine yeterlilik düzeyini artıracak politikaların belirlenmesi amacıyla Anayasa" nın 98. ve Türkiye
[PDF s. 2: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı]
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.