İntihar vakalarının yıllar içerisindeki seyri ile toplumsal nedenlerinin araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Son güncelleme: Kaynak: TBMM
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Türkiye'de intiharların yıllar içerisindeki seyrinin; yoksulluk, işsizlik, borçluluk, güvencesiz çalışma, barınma sorunu ve toplumsal eşitsizliklerle ilişkisinin; gençler, kadınlar ve ekonomik açıdan kırılgan kesimler bakımından ortaya çıkan risklerin; kamusal ruh sağlığı hizmetlerinin erişilebilirliğinin ve intiharı önlemeye yönelik mevcut kamu politikalarının incelenmesi, intiharları yalnızca bireysel nedenlere indirgeyen yaklaşım yerine toplumsal ve ekonomik nedenleri de gözeten kamucu ve bütünlüklü politikaların belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.
GEREKÇE
İntihar, yalnızca bireysel tercihler, psikolojik sorunlar ya da kişisel krizler üzerinden açıklanabilecek bir olgu değildir. İnsanların içinde yaşadığı ekonomik ve toplumsal koşullar; çalışma yaşamındaki güvencesizlik, işsizlik, yoksulluk, borçluluk, barınma sorunu, geleceğe ilişkin belirsizlik ve kamusal hizmetlere erişimde yaşanan eşitsizlikler de intihar riskinin değerlendirilmesinde göz ardı edilemeyecek etkenlerdir.
Metnin tamamını göster (9 paragraf daha)Metni kısalt
Türkiye'de son yıllarda açıklanan veriler, intiharların ulaştığı boyutun dikkatle incelenmesini zorunlu kılmaktadır. TÜİK'in 2025 yılı verilerine göre Türkiye'de 4 bin 599 kişi intihar sonucu yaşamını yitirmiştir. Bu sayı 2024 yılında 4 bin 509'dur. Kaba intihar hızı ise 2024 yılında yüz binde 5,27 iken 2025 yılında yüz binde 5,36'ya yükselmiştir.
Bu tabloyu ülkenin içinde bulunduğu ekonomik ve toplumsal koşullardan bağımsız değerlendirmek mümkün değildir. Uzun süredir devam eden yüksek hayat pahalılığı, ücretlerin temel ihtiyaçlar karşısında erimesi, kiralardaki artış, borçlanma, işsizlik ve güvencesiz çalışma milyonlarca yurttaş açısından yaşam koşullarını ağırlaştırmaktadır. Çalışmak dahi yoksulluktan kurtulmaya yetmezken barınmadan beslenmeye, eğitimden sağlığa kadar en temel ihtiyaçların karşılanması giderek daha büyük bir ekonomik yük hâline gelmiştir.
İşgücü verileri de meselenin yalnızca resmi işsizlik oranıyla açıklanamayacağını Aynı yıl 15-24 yaş grubundaki gençlerde işsizlik oranı yüzde 15,3, genç kadınlarda ise yüzde 22,1 olmuştur. 15-24 yaş grubundaki gençlerin yüzde 23,3'ü ne eğitimde ne de istihdamdadır.
Gençler açısından sorun yalnızca iş bulamamak değildir. Eğitimden istihdama, barınmadan bağımsız bir yaşam kurmaya kadar hayatın hemen her alanında karşılaşılan ekonomik engeller, gelecek kurma olanaklarını daraltmaktadır. Bir kuşağın geleceğe ilişkin beklentilerinin zayıflamasını yalnızca bireysel ruh hâlleriyle açıklamak, bu koşulları yaratan ekonomik ve toplumsal düzeni görünmez kılmaktadır.
Benzer biçimde intiharların yalnızca ruh sağlığı hizmetleri başlığı altında ele alınması da yetersizdir. Nitelikli ve ücretsiz ruh sağlığı hizmetlerine erişimin güçlendirilmesi kuşkusuz kamunun sorumluluğundadır. Ancak insanların yaşam koşullarını ağırlaştıran nedenler ortadan kaldırılmadan yalnızca kriz ortaya çıktıktan sonra müdahale etmeye dayanan bir politika yeterli değildir. İntiharı önleme politikası; sağlık hizmetlerinin yanı sıra insanca yaşamaya yetecek gelir, güvenceli çalışma, barınma hakkı, sosyal güvence ve güçlü kamusal destek mekanizmalarını birlikte ele almak zorundadır.
Üstelik intihara ilişkin mevcut istatistiklerin, ekonomik ve toplumsal nedenlerle bağlantının bütün boyutlarını ortaya koyabilecek ayrıntıda değerlendirilmesi gerekmektedir. İntiharların yaş, cinsiyet, bölge, eğitim ve çalışma durumu ile ekonomik koşullar temelinde incelenmesi; özellikle ekonomik kriz dönemleriyle intiharların seyri arasındaki ilişkinin araştırılması ve kamu kurumlarının elindeki verilerin bütünlüklü biçimde değerlendirilmesi, etkili bir önleme politikasının oluşturulması açısından zorunludur.
İntiharların yalnızca kişilerin yaşadığı bireysel krizlerin sonucu olarak görülmesi, devletin yurttaşların yaşam koşullarına ilişkin sorumluluğunu perdelemektedir. Bir ülkede binlerce insan yaşamına son veriyorsa Meclisin görevi yalnızca sayıları kayda geçirmek değil; bu ölümlerin arkasındaki ekonomik, toplumsal ve kurumsal koşulları bütün boyutlarıyla araştırmaktır.
Bu nedenle Türkiye'de intiharların yıllar içerisindeki seyrinin ve toplumsal nedenlerinin ortaya çıkarılması; yoksulluk, işsizlik, borçluluk, güvencesiz çalışma ve barınma sorunu başta olmak üzere ekonomik ve sosyal koşullarla ilişkisinin araştırılması; kamusal ruh sağlığı hizmetlerine erişimdeki sorunların belirlenmesi ve intiharları önlemeye yönelik kamucu, koruyucu ve bütünlüklü politikaların oluşturulması amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılması gerekmektedir.
[PDF s. 3: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı]
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.