Fındık üreticilerinin karşılaştıkları ekonomik sorunların ve TMO tarafından açıklanan fındık alım fiyatlarının etkilerinin araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 2026-2027 fındık alım sezonu için yüzde 50 sağlam iç fındık esasına göre Levant kalite fındığın kilogram fiyatını 250 TL, Giresun kalite fındığın kilogram fiyatını ise 255 TL olarak açıklamıştır. Bunun gerekçesi olarak Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, belirlenen fiyatlarla üreticilerin depolama ve finansman ihtiyaçlarının karşılanmasının ve pazarlama kaynaklı sorunların giderilmesinin amaçlandığı belirtilmiştir.

Ancak, ne yazık ki TMO tarafından üreticinin fındıklarının tamamı alınmamakta, üretici özel sektöre mahkum edilmektedir. TMO tarafından açıklanan alım fiyatları ile serbest piyasada oluşan fiyatlar arasında ciddi farklılıklar bulunmaktadır. Özellikle en çok fındık üretilen Giresun'da fındık üreticileri, ürünlerini kilogramı 180-190 TL seviyelerinden tüccara satmak zorunda kalmaktadır.

Giresun kalite fındık için 255 TL alım fiyatı açıkladığı bir dönemde, üreticinin aynı ürünü 180-190 TL seviyelerinden satmak zorunda kalması, kilogram başına 65-75 TL fiyat farkı anlamına gelmektedir. Üreticinin TMO tarafından açıklanan fiyat üzerinden ürününü değerlendirememesi, kamu alım politikalarının etkinliğinin ve piyasayı düzenleme işlevinin araştırılmasını gerekli kılmaktadır.

Fındık üreticileri artan gübre, ilaç, işçilik, nakliye ve diğer üretim maliyetleri karşısında ekonomik güçlükler yaşamaktadır. Hasat döneminde borçlarını ödemek ve. üretim giderlerini karşılamak zorunda kalan çiftçilerin, ürünlerini bekletme imkânı bulunmadığında düşük fiyatlardan satış yapma riski artmaktadır. TMO'nun alım kapasitesi, randevu sistemi, ürün kabul koşulları ve ödeme sürelerinin üreticilerin satış tercihleri üzerindeki etkilerinin bütün yönleriyle incelenmesi gerekmektedir.

Fındık üreticisinin emeğinin karşılığını alabilmesi, açıklanan kamu alım fiyatlarının üretici açısından fiilen erişilebilir. olması ve serbest piyasada yaşanan fiyat dalgalanmalarının nedenlerinin ortaya konulması büyük önem taşımaktadır.

Tüm bu nedenlerle; TMO'nun fiyat belirleme politikası ile üreticilerin ürünlerini açıklanan fiyatların altında satmak zorunda kalmalarına yol açan etkenlerin, TMO'nun alım ve ödeme politikalarının, fındık piyasasında fiyat oluşumunu etkileyen unsurların ve üreticilerin uğradığı ekonomik kayıpların belirlenmesi ile buna yönelik alınacak tedbir ve teşviklerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğü' nün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırması açılmasını arz, ve-t ederiz.