Karayolu taşımacılığı sektöründe faaliyet gösteren esnafın yaşadığı ekonomik sorunların tüm yönleriyle araştırılarak sektörün sürdürülebilirliği için alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

GEREKÇE

Türkiye'de taşımacılık sektöründeki şehir içi ve şehirlerarası ulaşımın, toplu taşımanın, öğrenci ve personel taşımacılığının ve yük taşımacılığının önemli bir bölümünü gerçekleştiren esnaf, artan işletme maliyetleri karşısında ciddi bir ekonomik darboğaz yaşamaktadır.

Taksi, dolmuş, minibüs, servis aracı, kamyon, kamyonet, otobüs ve diğer ticari araç sahipleri açısından akaryakıt giderleri işletme maliyetlerinin en önemli kalemlerinden biridir. 12 Ekim 2026 itibarıyla motorinin Türkiye ortalamasının yaklaşık 96,61 TL /litre seviyesine ulaşması, her gün aracını çalıştırarak gelir elde eden taşımacılık sektöründeki esnafın maliyet yükünü ağırlaştırmaktadır.

Akaryakıt fiyatlarındaki artış yalnızca yakıt giderini değil, taşımacılık faaliyetinin bütün maliyet yapısını etkilemektedir. Araçların yoğun ve uzun süreli kullanımı; motor, şanzıman, lastik, fren sistemi, yağ ve diğer bakım-onarım giderlerinin artmasına neden olmakta, araçların ekonomik ömrünü kısaltmaktadır. Bunun yanında araç fiyatlarındaki yüksek seyir, şoför esnafının mevcut aracını yenilemesini güçleştirmektedir. Ticari araçlar için araç yenileme maliyetlerinin yükselmesi, esnafı daha yaşlı araçlarla çalışmaya zorlayabilmekte; bu durum bakım-onarım giderlerinin artmasına ve işletme verimliliğinin düşmesine neden olabilmektedir.

Taşımacılık sektöründeki esnafın önemli maliyet kalemlerinden birini de sigorta giderleri oluşturmaktadır. 2026 yılı içerisinde zorunlu trafik sigortası primlerinde araç grubu ve kullanım türüne göre artışlar uygulanmıştır. Eylül 2026 döneminde taksi, minibüs ve otobüs gruplarında ayrıca ilave artış öngörülmüştür. Ticari araçlarda sigorta maliyetlerinin yüksekliği, özellikle düşük ve orta gelirle çalışan esnafın faaliyetlerini sürdürmesini güçleştirmektedir.

Taşımacılıkta fiyat belirlemesinde akaryakıt, sigorta, bakım, lastik, amortisman, vergi ve finansman giderlerinin tamamının dikkate alınmaması, esnafın elde ettiği gelirin önemli bölümünün işletme giderlerine ayrılmasına yol açmaktadır. Bu durum özellikle küçük ölçekli ve tek araçla çalışan esnaf açısından daha ağır sonuçlar doğurmaktadır. Esnafın aracı yalnızca bir ulaşım aracı değil, aynı zamanda geçim kaynağıdır.

Taşımacılık sektörünün sorunlarının tespiti ve buna yönelik yasalar ve mevzuatta yapılması gereken düzenlemeler yürütme erkinin sorumluluğunda olduğu kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin de sorumluluğundadır. Taşıma sürecinde yaşanacak kesintiler bir bütün olarak ekonomiyi de doğrudan ve dolaylı olarak etkileyecektir. Bu nedenle TBMM olarak bu sektörde faaliyet gösteren esnafın ekonomik varlığını sürdürebilmesi amacıyla sorunların tespiti ile alınacak tedbirlerin belirlenmesi yaşanan süreçte TBMM'nin esnafımıza yönelik sorumluluklarından birisidir.

Tüm bu nedenlerle; taşımacılık sektöründe faaliyet gösteren esnafın artan akaryakıt, amortisman, bakım-onarım, sigorta ve diğer işletme maliyetleri karşısında yaşadığı sorunların tüm yönleriyle araştırılması, mevcut destek mekanizmalarının yeterliliğinin 193 Soayılş Meclis Araştırma Önergesi