Şeker sektöründe yaşanan sorunların tüm boyutlarıyla ortaya çıkarılması ve kalıcı çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

GEREKÇE

Türkiye'de şeker pancarı üretimi, tarımsal üretimin devamlılığı, kırsal istihdam, gıda güvenliği ve ülke ekonomisi bakımından stratejik öneme sahiptir. Ancak son yıllarda şeker sektöründe uygulanan ithalat politikaları, artan stoklar, piyasa fiyatlarının oluşumundaki sorunlar ve denetim eksiklikleri, hem şeker fabrikalarını hem de pancar üreticilerini olumsuz etkilemektedir.

2022 yılında ülkenin ihtiyacı tartışmalı olmasına rağmen gerçekleştirilen 400 bin tonluk şeker ithalatının ardından, son üç yıldır ortalama 500 bin ton şekerin stokta kaldığı ve bir sonraki üretim dönemine devredildiği belirtilmektedir. Şeker pancarı üretiminin kota sistemiyle planlanmasına rağmen ortaya çıkan bu stok fazlası, üretim ve ithalat politikalarının etkinliğinin sorgulanmasına neden olmaktadır. Nişasta bazlı şekerlerin üretim ve pazarlamasındaki denetim sorunları ile yüksek yoğunluklu tatlandırıcı ithalatındaki artışın da pancar şekeri piyasası üzerindeki etkilerinin araştırılması gerekmektedir.

Diğer taraftan, şeker ticaretinde Remzi Çakar ve İşmen Gıda isimli iki firmanın piyasa üzerinde belirleyici konuma geldiği, satışa konu olan şekerin yüzde 50'sinden fazlasının bu firmalar üzerinden işlem gördüğü ileri sürülmektedir. Bu durum, şeker piyasasında rekabet koşullarının ve fiyat oluşum mekanizmalarının Rekabet Kurumu başta olmak üzere ilgili kamu kurumları tarafından yeterince denetlenip denetlenmediği sorusunu gündeme getirmektedir.

Ayrıca TÜRKŞEKER'in Mayıs ayında söz konusu iki firmaya kamuya açık bir duyuru yapılmaksızın, piyasa fiyatının altında 100 bin ton şeker sattığı ve bu işlem nedeniyle yaklaşık 600 milyon lira kamu zararı oluştuğu iddia edilmektedir. Söz konusu satışın hangi gerekçelerle, hangi usullerle ve hangi kamu yararı gözetilerek gerçekleştirildiğinin, satış kararında sorumluluğu bulunanların ve kamu zararı oluşup oluşmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Şeker piyasasında yaşanan bu sorunların ekonomik yükü, nihayetinde pancar üreticilerine yansımaktadır. Kota tamamlama primi dâhil ton başına 3.720 TL olarak açıklanan pancar alım fiyatı, artan üretim maliyetleri karşısında çiftçilerin tepkisine neden olmuştur. Şeker fabrikalarının satış fiyatları üzerindeki baskının pancar alım fiyatlarına etkisi, üreticilerin gelir kayıpları ve gelecek yıllarda pancar üretiminin sürdürülebilirliği bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Şeker sektöründe yaşanan sorunların yalnızca pancar alım fiyatlarında yapılacak geçici iyileştirmelerle çözülemeyeceği açıktır. Stok yönetimi, ithalat politikaları, piyasa denetimi, kamu kuruluşlarının satış uygulamaları ve üretici gelirlerinin birlikte ele alınması gerekmektedir.

Bu nedenlerle; şeker sektöründe yaşanan sorunların tüm boyutlarıyla ortaya çıkarılması, kamu zararına ilişkin iddiaların araştırılması, piyasada rekabetçi ve şeffaf bir yapının oluşturulması, pancar üreticilerinin korunması ve yerli şeker üretiminin sürdürülebilirliğine yönelik kalıcı çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104'üncü maddesi uyarınca bir Meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

• GPS. erol. one No) VE e LAPE TÜ Zerk Ateş Bole AA". AA) "Korna BMcer Fönkera Mi 4 EL "Eka ÜN © (Ekime | ZAZ " ii arm & kotanın nak te —